Tag: ciekawostki


  • Czy wiesz, że… Ciekawostki językowe (43)

    Nową porcję ciekawostek przygotował Tomasz Marek. 1. Czy wiesz, że… zaimek zwrotny, oprócz swej normalnej funkcji w zdaniu, może pełnić funkcję wyłącznie ekspresywną, tj. oddającą uczucia? Dotyczy to celownika (mi, ci, sobie). Aby zdanie pozbawić ekspresji bez zmiany treści, wystarczy ten zaimek wykreślić. Źle mi wyglądasz. O, zmizerniała mi pani… Przestań mi płakać! To mi człowiek! Dobrze sobie pani wygląda. […]

  • Traktat o kucaniu

    Wielkopolanie mogą kucać, zarówno leżąc czy siedząc, jak i stojąc czy chodząc – w przeciwieństwie do reszty Polaków, którzy jak kucają, to siedzą w kucki. Jakim cudem? Poczytaj! Rzeczownik kucki, pomimo że Wikisłownik przedstawia go jako odmienny (wzbogacając go o l.p., czego ogół słowników nie zna), wg SJP PWN ma tylko jedną (obok M l.mn.) formę deklinacyjną: dopełniacz l.mn. stosowany […]

  • Czy wiesz, że… Ciekawostki językowe (41)

    Po kilkumiesięcznej przerwie prezentujemy kolejną porcję ciekawostek. Przygotował je ponownie Tomasz Marek. 1. Czy wiesz, że… łabędzi śpiew, który w znanym frazeologizmie oznacza ‘ostatni przejaw czyjejś działalności w danej dziedzinie’, łączy się z elementami kontekstu wg schematu: „czyjś” łabędzi śpiew, a nie łabędzi śpiew „*czegoś”? Czyli Zdobycie hattricku w meczu z Belgami było łabędzim śpiewem Bońka w jego polskiej zawodniczej […]

  • Czy wiesz, że… Ciekawostki językowe (40)

    Oto ostatnia w tym roku porcja ciekawostek. Opracował je Tomasz Marek. 1. Czy wiesz, że… wołacz rzeczowników mysz, rzecz, klacz… nie brzmi *myszo!, *rzeczo!, *klaczo!, jak niektórzy mogą sądzić, a myszy!, rzeczy!, klaczy!? Zarówno w liczbie mnogiej, jak i w liczbie pojedynczej! Tak więc, gdy usłyszymy koleżankę wołającą: Myszy! Myszy!, to musimy patrzeć, co robi. Jeśli stoi na krześle, to […]

  • Czy wiesz, że… Ciekawostki językowe (39)

    Oto kolejna porcja ciekawostek. Opracował je Tomasz Marek. 1. Czy wiesz, że… zestawienie święty mikołaj pisze się małą literą, jeśli nie chodzi o konkretnego świętego, np. „Wynajął świętego mikołaja”, „Tata przebrał się za świętego mikołaja”, „Przed świętami na ulicach i w supermarketach pojawia się mnóstwo świętych mikołajów”? Za orzeczeniem RJP z 7 maja 2004 r. Nie zgadza się z tym […]

  • Czy wiesz, że… Ciekawostki językowe (38)

    Oto kolejna porcja ciekawostek. Październikowe, podobnie jak poprzednie, opracował Tomasz Marek. 1. Czy wiesz, że… rzeczowniki glanc oraz glans istnieją równolegle i znaczą to samo: połysk? Zatem buty można i glancować, i glansować, choć niektóre słowniki sprzeciwiają się tej pierwszej formie – prof. Bańko nazywa to „zaleceniem” w odróżnieniu od normy językowej, która tego nie zabrania. http://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/glansowac-glancowac;679.html 2. Czy wiesz, że… […]

  • Czy wiesz, że… Ciekawostki językowe (37)

    Na koniec miesiąca zwyczajowo ciekawostki. We wrześniu już po raz drugi przygotował je nasz stały współpracownik Tomasz Marek. 1. Czy wiesz, że… przysłówki opodal i nieopodal znaczą obecnie to samo (są synonimami), czyli „w pobliżu, niedaleko od”? A jeszcze niedawno (Krasicki, Kraszewski, Sienkiewicz) słowo opodal było antonimem nieopodal, bo znaczyło „daleko”. Na dodatek przysłówek nieopodal kiedyś pisano rozdzielnie (*nie opodal), […]

  • Czy wiesz, że… Ciekawostki językowe (36) – olimpijskie

    Sierpień upłynął pod znakiem Rio i igrzysk olimpijskich. To właśnie z tym wydarzeniem związane są nasze podsumowujące miesiąc ciekawostki językowe. 1. Czy wiesz, że… poprawna nazwa jednej ze znanych dyscyplin sportowych rozgrywanych na olimpiadzie to badminton, a nie babington. Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN z polotem przedstawia jeszcze dwie inne niepoprawne wersje: bagminton i badminington. Autorzy NSPP zwracają też uwagę, […]

  • Czy wiesz, że… Ciekawostki językowe (35)

    Na koniec miesiąca tradycyjnie nasze ciekawostki. W tym miesiącu przygotował je nasz stały już współpracownik Tomasz Marek. 1. Czy wiesz, że… czasownik wybuchnąć może w czasie przeszłym przybrać dwie formy: – wybuchnął/wybuchnęła – jeśli mamy na myśli stan osoby (wybuchnął śmiechem), – wybuchł/wybuchła – jeśli opisujemy wybuch rzeczy (bomba wybuchła o 14:30)? http://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/wybuchnac;15713.html 2. Czy wiesz, że… rzeczownik marsz ma […]

  • Czy wiesz, że… Ciekawostki językowe (34)

    Czerwiec kończymy ciekawostkami. Zostały one sporządzone na podstawie kwestii poruszonych w tym miesiącu w komentarzach na stronie. 1. Czy wiesz, że… obie formy dopełniacza wyrazu łyk, a więc łyku oraz łyka, są akceptowalne? Choć zdarzają się słowniki promujące wyłącznie jedną bądź drugą formę. Praktyka językowa wskazuje, że to zróżnicowanie ma m.in. charakter regionalny. 2. Czy wiesz, że… piszemy sezon symfoniczny […]

  • Czy wiesz, że… Ciekawostki językowe (33)

    Tym razem już tradycyjnie kończymy miesiąc ciekawostkami. Zostały one sporządzone na podstawie kwestii poruszonych w tym miesiącu w komentarzach na stronie. 1. Czy wiesz, że… półpauza i łącznik to dwa różne znaki graficzne? Półpauza, dwukrotnie dłuższa od łącznika, jest znakiem interpunkcyjnym, podczas gdy łącznik – ortograficznym. Na początku akapitu, gdzie Word nie zmienia automatycznie łącznika na półpauzę, możemy ją uzyskać […]

  • Czy wiesz, że… Ciekawostki językowe (32)

    Artykuł p. Tomasza Marka był tak wielką atrakcją, że ciekawostki językowe tradycyjnie kończące miesiąc na naszej stronie postanowiliśmy o kilka dni przesunąć. 1. Czy wiesz, że… czasownik nadkładać rządzi biernikiem: ktoś, coś nadkłada coś (w ten sposób nadkładamy parę kilometrów); dopełniaczem – tylko w zwrocie nadkładać drogi? 2. Czy wiesz, że… przyimki stojące przed wyrażeniem zawierającym liczebnik pół nie wpływają […]

  • Czy wiesz, że… Ciekawostki językowe (31)

    Tym razem mix: część ciekawostek pojawiło się w tym miesiącu na naszej faceboowej tablicy, pozostałe inspirowane są komentarzami publikowanymi na stronie. 1. Czy wiesz, że… piszemy ożeż ty!, nie orzesz ty! ani o rzesz ty!? 2. Czy wiesz, że… wolno powiedzieć mieszkam w alei, przy alei oraz na alei? Słowniki jednak każdą z form oceniają inaczej, za wzorcową uchodzi w […]

  • Czy wiesz, że… Ciekawostki językowe (30)

    Zamykające kolejny miesiąc ciekawostki językowe tym razem inspirowane są Państwa komentarzami i pytaniami, jakie publikowali i zadawali Państwo na naszej stronie. 1. Czy wiesz, że… w niektórych szkołach rzekomo wyjaśnia się uczniom, że ha ha i hi hi pochodzi od wyrazu chichot i można je zapisywać tylko jako cha cha i chi chi? (Myśmy nie wiedzieli). Na szczęście zasady polszczyzny […]

  • Czy wiesz, że… Ciekawostki językowe (29)

    W styczniu niewiele działo się na naszej facebookowej tablicy, co zamierzamy zmienić w kolejnym miesiącu. W związku z tą posuchą do ciekawostek językowych w tym miesiącu dołączamy kilka inspirowanych Państwa wyjątkowo licznymi w styczniu komentarzami i pytaniami. Dla tych, którzy na bieżąco śledzą nasze wpisy na Facebooku, będzie nawet ciekawiej. 1. Czy wiesz, że… możemy mówić ta żołądź lub ten […]

  • Czy wiesz, że… Ciekawostki językowe (28)

    W grudniu ciekawostki językowe prezentujemy już w przedświąteczną niedzielę, życząc wszystkim Czytelnikom radosnych, pełnych pokoju i rodzinnego ciepła świąt Narodzenia Pańskiego. 1. Czy wiesz, że… zresztą i z resztą mają różne znaczenia? Przybyła pani młoda. Pan młody zresztą też. Ale: Przybyli pani młoda i pan młody z resztą towarzystwa. 2. Czy wiesz, że… złotogłów ma dwa znaczenia (tkanina i kwiat) […]

  • Czy wiesz, że… Ciekawostki językowe (27)

    Oto zebrane ciekawostki, które publikowaliśmy w tym miesiącu na naszej facebookowej tablicy. Na pierwszym miejscu tradycyjnie ta, która wzbudziła największe zainteresowanie. 1. Czy wiesz, że… czasownik przemyśliwać w pierwszej osobie liczby pojedynczej może przybrać dwie formy: przemyśliwam lub przemyśliwuję? 2. Czy wiesz, że… wyraz yuppie pozostaje nieodmienny lub odmienia się jak przymiotnik: yuppiego, yuppiemu? 3. Czy wiesz, że… piszemy zhardzieć, […]

  • Czy wiesz, że… Ciekawostki językowe (26)

    Oto zebrane ciekawostki, które publikowaliśmy w tym miesiącu na naszej facebookowej tablicy. Na pierwszym miejscu tradycyjnie ta, która wzbudziła największe zainteresowanie. 1. Czy wiesz, że… presję wywieramy na kogoś, nie na kimś? 2. Czy wiesz, że… piszemy półprzytomny (łącznie), ale z przyimkiem: na pół przytomny (rozdzielnie); piszemy wpółdrwiąco, ale na wpół drwiąco? 3. Czy wiesz, że… status normy ma forma […]

  • Czy wiesz, że… Ciekawostki językowe (25)

    Oto zebrane ciekawostki, które publikowaliśmy w tym miesiącu na naszej facebookowej tablicy. Na pierwszym miejscu ta, która zebrała najwięcej lajków. 1. Czy wiesz, że… wkoło to przyimek (np. chodzić wkoło budynku), w koło to przysłówek (np. chodzić w koło, chodzić w kółko)? 2. Czy wiesz, że… poprawne formy miejscownika i celownika od rzeczownika wataha to watasze oraz wataże? 3. Czy […]

  • Czy wiesz, że… Ciekawostki językowe (24)

    To już dwa lata od chwili, gdy w sierpniu 2013 r. rozpoczęliśmy publikację ciekawostek językowych. Tym razem ponownie te, które publikowaliśmy w tym miesiącu na naszej facebookowej tablicy. 1. Czy wiesz, że… piszemy wzwyż, wstecz, wzdłuż i wszerz, ale w dal, w przód, w poprzek i w głąb? 2. Czy wiesz, że… uran pisany małą literą to pierwiastek chemiczny, który […]


Strona dla każdego, dla kogo sposób, w jaki się wyraża czy w jaki pisze, jest ważny, jak również dla tych, którzy mają jakiś językowy dylemat i nie wiedzą, gdzie mogą znaleźć jego rozwiązanie. Piszcie do nas, a my na pewno w tym pomożemy. Paweł PomianekAutorami tekstów na stronie są Paweł Pomianek, gospodarz serwisu i właściciel firmy Językowe Dylematy, od kilkunastu lat zajmujący się redakcją i korektą tekstów oraz poradnictwem językowym, a także zaproszeni goście.

Zadaj pytanie

Archiwa

Maj 2021
N P W Ś C P S
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031  

Nasze nagrania