• Rzuty od kogoś? Cóż to za językowy potworek?!

    „Trzecia trójka od Claya Thompsona” – usłyszałem w komentarzu jednego z meczów NBA tego sezonu. Zabrzmiało fajnie. A potem, gdy zrozumiałem, że komentator nie ma na myśli tego, co ja pomyślałem w pierwszym momencie – aż mnie zmroziło…

  • Czy można bronić medalu, czy tylko tytułu?

    Podczas zakończonych niedawno igrzysk olimpijskich kilka razy zdarzyło mi się słyszeć od komentatorów, że ktoś broni – na przykład – brązowego medalu sprzed 4 lat. Czy po polsku można tak zasadnie powiedzieć?

  • Od 1 stycznia 2026 ważne zmiany w polskiej ortografii. Oto zestawienie najistotniejszych

    Już od 1 stycznia czeka nas zapisywanie wielu wyrazów i zwrotów w nowy sposób. By naszym Czytelnikom łatwiej było przygotować się do zmian, przygotowaliśmy cykl 10 grafik, które publikowaliśmy na naszych profilach na Facebooku oraz w mediach społecznościowych Onetu – od października do grudnia. W artykule publikujemy je wszystkie razem, by łatwiej było do nich sięgać.

  • Małą czy wielką? Co naprawdę oznacza „UWAGA” w zasadach pisowni nazw lokali

    Czy sposób zapisu nazw lokali nie jest ostatecznie kwestią interpretacji? – pyta Czytelniczka, a my krótko odpowiadamy.

  • Odbierać poród czy przyjmować poród? Czy odbieranie porodu jest nacechowane negatywnie?

    „Niektóre osoby twierdzą, że »odbieranie« porodu jest nacechowane negatywnie i odbiera sprawczość kobietom. Czy Państwa zdaniem nie jest to przesadzone?”

  • …westchnął – kiedy narracja małą, kiedy wielką literą

    Są wyrazy rozpoczynające narrację po wypowiedzi dialogowej, w przypadku których redaktorzy mają czasem problem, czy postawić wielką, czy małą literę. Westchnął z pewnością należy do tej grupy. Bo czasem zapiszemy go małą, a czasem wielką literą. Od czego to zależy?

  • Jak rozumiemy dziś termin „kochanka”? Czy słownik trafnie go definiuje? Czym go zastąpić?

    Czytelnik zapytał, jak określić kobietę, która zdradza męża z singlem, a ściślej mówiąc: jak ów singiel mógłby ją określać. Stało się to okazją do sprawdzenia, jak słownik języka polskiego definiuje wyraz „kochanka” i czy definicja ta odpowiada dziś rzeczywistości.

  • Kiedy ów, kiedy owo, kiedy owa, owi, owe

    Ów – to piękne słowo i wspaniale, że chcemy go używać, bo jest charakterystyczne dla stylu wysokiego. Polacy mają jednak często problem z doborem jego odpowiedniej formy. Ów postać po kilku chwilach podniosła jedną rękę.Amy, bo tak miała na imię ów kobieta.Ów mężczyzną był John. To tylko kilka przykładów błędnego użycia, znalezionych przy pomocy jak zawsze sprytnego Chata GPT (ale […]

  • Rewolucyjne zmiany w polskiej ortografii już za 9 miesięcy! 1 stycznia 2026 wchodzi w życie sporo istotnych nowych reguł

    Zmiany są rewolucyjne bardziej w tym sensie, że od wielu lat nie mieliśmy garści zmian tak znaczących wchodzących w życie w pakiecie. Ale tak naprawdę w większości zmiany upraszczają, ujednolicają pisownię i wykluczają wyjątki. Lub dopuszczają praktykowane już różnorodności. W swoim Komunikacie Rady Języka Polskiego przy Prezydium PAN z 10 maja 2024 r. RJP uporządkowała nowe reguły w 11 punktach, […]

  • Czasem trzeba skasować 4 przecinki

    Niełatwa jest dla wielu Polaków nasza interpunkcja w kwestii odpowiedniego używania przecinków, a niektórzy autorzy mają wyraźną tendencję do ich mnożenia. Jakiś czas temu w redagowanej książce trafiła mi się zabawna sytuacja, gdy musiałem w jednym długim zdaniu skasować 4 przecinki. 4 z 5 postawionych przez autora

  • Jeden przecinek zmienia znaczenie. Kolejne przykłady

    Już nie pierwszy raz chcemy pokazać naszym Czytelnikom, że czasem jeden niewstawiony lub dołożony przecinek zmienia znaczenie zdania. Oto dwa konkretne przykłady z redagowanych przez nas tekstów. Często jest tak, że wstawienie lub opuszczenie przecinka decyduje nie tylko o znaczeniu zdania, ale zawiera informację, co działo się wcześniej. Oto dwa takie przykłady.

  • Czy odmieniamy portugalską nazwę miejscowości Batalha

    Używanie danej nazwy w mowie i piśmie musi być jednorodne. Nie może być więc tak, że mówimy „w Batalii”, a piszemy „w Batalha”. Skoro mówimy „w Batalii”, musimy znaleźć odpowiednią formę, która pozwoli nam to adekwatnie zapisać.

  • Czy wiesz, że… Ciekawostki językowe (94) – zamknięcie cyklu

    Koniec roku to dobry czas, by domknąć na naszej stronie pewien cykl, z którym ruszyliśmy… w sierpniu 2013 r. Bywały okresy, gdy ciekawostkami zamykaliśmy na naszej stronie każdy kolejny miesiąc. Jako że ostatnio artykuł w tym cyklu ukazał się półtora roku temu, możemy uznać, że ta formuła najwyraźniej się wyczerpała, a koniec roku to doskonały moment, by ostatecznie ją domknąć. Przez niemal 12 lat opublikowaliśmy 94 odcinki, w których zamieściliśmy – jak naliczyliśmy – 407 ciekawostek. Dziękujemy kilkorgu Autorom, którzy współpracowali z nami przy tworzeniu części odcinków. Zachęcamy do zaglądania do materiałów archiwalnych w zakładce „Ciekawostki językowe” – jak to w języku bywa, większość ciekawostek ciągle nie straciła na swej aktualności.

  • Wypowiedź jednego bohatera rozdzielona długimi wstawkami narratora

    Chciałam zapytać o zapis myśli lub słów jednego bohatera, który przerywany jest narracją i opisem sytuacji. Żeby nie opisywać, o co chodzi, podam przykład…

  • Złota polska wspinaczkini – to brzmi dumnie

    Złota polska wspinaczkini – to brzmi dumnie …za to niekoniecznie dumnie brzmi „złota polska wspinaczka”. Chyba że mowa o dyscyplinie. Dzisiejsze złoto olimpijskie Aleksandry Mirosław to dobry moment, by pomyśleć o szczęśliwiej sformułowanym feminatywie od męskiego wspinacza.

  • Bariera krew–mózg – dlaczego długa kreska pomiędzy wyrazami

    O tym, czym różni się myślnik w formie półpauzy od łącznika (zwanego inaczej dywizem), pisaliśmy niejednokrotnie. Zazwyczaj jednak jest tak, że dywiz piszemy łącznie z wyrazami, bez oddzielania go od nich spacjami, podczas gdy myślnik piszemy, oddzielając go od wyrazów spacjami. Dlaczego w przypadku takich określeń jak bariera krew–mózg dochodzi do wyjątkowej sytuacji? Skąd ten wyjątek? Właściwie nie jest to […]

  • Zmiany w ortografii 2026. Zmiana w pisowni z cząstką -bym, -byś, -by – pytanie czytelnika

    Po ogłoszeniu przez Radę Języka Polskiego znaczących zmian w ortografii, które nastąpią w roku 2026, otrzymaliśmy następujące pytanie: W 2026 roku nastąpią zmiany w ortografii. I w stosunku do jednej zmiany mam pytanie.Czytamy: „Wprowadzenie rozdzielnej pisowni cząstek -bym, -byś, -by, -byśmy, -byście ze spójnikami”.Czy to znaczy, że według nowych zasad napiszemy wypadało by, rozważało by, a nie jak dotychczas wypadałoby, […]

  • Jak zapisywać wyraz „szczerze?” wpleciony w zdanie

    Myślę, że niejeden autor i chyba niemal każdy redaktor zastanawiał się nad tym, jak najzgrabniej zapisać często pojawiające się w tekstach dialogowych pytanie retoryczne „szczerze?”, które zazwyczaj występuje po prostu w środku zdania.

  • Do czego służyły pozostałe wózki? Przecinek zmienia znaczenie

    Przecinki i interpunkcja są stanowczo zbyt mało poważnie traktowane przez użytkowników polszczyzny. Również dlatego tak lubię artykuły, w których mogę wskazywać, jak bardzo jeden mały przecinek (lub jego brak) potrafią zmienić wymowę całego zdania.

  • Nie lubię określenia „gamingowe”. Dlaczego nie po prostu „growe”?

    Jednym z powodów, dla których tak chętnie wplatamy do polszczyzny angielskie wyrazy, jest ich lakoniczność i zwięzłość, a często także klarowność. I na takie zapożyczenia należy patrzeć przychylnie. Ale wyraz gamingowe (4 sylaby, z czego 2 z wydłużonym i) wspomnianych cech po prostu nie ma. Istnieje właściwie tylko jeden powód, dla którego gamerzy czy – jak kto woli – zapaleni gracze, miłośnicy gier komputerowych, tak lubią ten wyraz…

Jesteśmy pasjonatami polszczyzny i pracy ze słowem pisanym. Założyliśmy tę stronę, by dzielić się swoją wiedzą na temat naszego języka i rozwiązywać językowe dylematy naszych czytelników. Postawiliśmy sobie za cel także rzetelne przygotowywanie tekstów do druku i pomoc autorom podczas wszystkich kolejnych etapów procesu wydawniczego, dlatego oferujemy profesjonalną redakcję, korektę oraz skład i łamanie tekstu. Autorami tekstów na stronie są: Paweł Pomianek, gospodarz serwisu, właściciel firmy Językowe Dylematy, doświadczony redaktor tekstów oraz doradca językowy, a także zaproszeni goście.

Zadaj pytanie językowe!

Jeśli masz językowy dylemat, kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Polub nas!

Najnowsze komentarze

  3. Dziękuję, też nie lubię szafować wielkimi literami.

  4. Do pewnego stopnia jest to kwestia konwencji i decyzji autora i redaktora. Dla mnie jednak zdecydowanie bardziej naturalna i podstawowa…

  5. Dzień dobry, mam wątpliwość dotyczącą pisowni małą/wielką literą zwrotów grzecznościowych typu "Panie Ambasadorze". W liście czy podaniu byłoby to pisane…

  6. No właśnie, tylko kwestia, na ile jest to wymóg formalny, a na ile preferencja językowa. Tego przykładu z "...lat temu"…

  7. Polecam powyższy artykuł, w którym wyraz około został omówiony dość kompletnie. Z tym że Pani tematu dotyczy trzeci problem. Proszę…

  8. Bardzo dziękuję! Otrzymałam też od pewnej osoby - korektora, którego wiedza jest dość spora i ją cenią - odpowiedź, że…

  9. Myślę, że to jest konstrukcja, którą polszczyzna też lubi, i można jej spokojnie używać, nie traktując jako czegoś w rodzaju…

  10. Dzień dobry, tłumaczę teksty marketingowe z języka niemieckiego i często spotykam konstrukcję zdania jak w przykładzie poniżej. Chodzi mi o…

  11. Zdecydowanie około trzy lata temu. Może przez zmęczenie redaktorka coś takiego zostawiła? Czasem przegapiamy oczywistości.

  12. Dzień dobry! Przejrzałam wszystko, co tylko mogłam - internet i książki - i nie znalazłam przykładu, gdzie łączymy "około" z…

  15. To jest oczywiście poprawne. Przyznam szczerze, że musiałem z całą pewnością przeczytać coś innego, niż Pan napisał. Tak właśnie należy…

Archiwa

marzec 2026
N P W Ś C P S
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293031  

Nasze nagrania

Polecane strony