• Jak określać mieszkańców Wybrzeża Kości Słoniowej

    Ostatnio Karol, mój znajomy, zapytał mnie o bardzo interesującą kwestię związaną z odbywającym się w Brazylii mundialem: Jak nazwać reprezentanta Wybrzeża Kości Słoniowej? Nie będzie to chyba Wybrzeżanin? Spotkałem się z ładnym określeniem Iworczyk, tyle że to nie po polsku. No więc jak mówić? W Nowym słowniku poprawnej polszczyzny PWN pod hasłem Wybrzeże Kości Słoniowej czytamy: Nazw mieszkańców i przymiotnika […]

  • Jednostki z ułamkami dziesiętnymi

    Pan Marek pyta: Jak należy odmieniać jednostki w połączeniu z ułamkami dziesiętnymi, np: 2,5 zł – dwa i pięć dziesiątych złotego czy złotych; 0,31 cm – trzydzieści jeden setnych metra czy metrów. W Nowym słowniku poprawnej polszczyzny PWN pod hasłem Liczebnik czytamy: Liczebniki ułamkowe wymagają określenia rzeczownikowego w dopełniaczu; najczęściej jest to dopełniacz liczby pojedynczej. (…) te liczebniki, które określają […]

  • Raport o błędach językowych w internecie

    W ostatnim tygodniu otrzymałem mailem od jego autorów interesujący raport Instytutu Monitorowania Mediów „o większych i mniejszych błędach językowych w internecie”. Jak się okazuje, nikt nie jest nieomylny, a najczęściej powtarzany błąd pojawił się ponad 30 tysięcy razy w setkach serwisów internetowych. Przedstawiamy listę najczęściej popełnianych błędów i jednocześnie – wraz z komentującym wyniki badania językoznawcą Mirosławem Bańko – przestrzegamy […]

  • Yves Saint Laurent – jak odmieniać (Yves’a, o Yvie)

    Odmiana imion i nazwisk obcych, a francuskich w szczególności, nastręcza tylu problemów, że temat ten zawsze warto podejmować. Zuzanna pyta: Jak będzie z odmianą imion i nazwiska francuskiego projektanta Yves Saint Laurent, film o Yves Saint Laurencie? Imiona i nazwiska w języku polskim, także imiona i nazwiska obce – o czym warto stale przypominać – z reguły są odmienne. W […]

  • Karze i każe. Rzadko i żaden

    Niby oczywistości, ale jednak warto o nich przypomnieć, bo wbrew pozorom wielu użytkowników języka ma tendencję do mylenia pisowni tych wyrazów. Karze – pochodzi o karać. Np. Sędzia karze zawodników żółtymi kartkami. Każe – pochodzi o kazać. Np. Sędzia każe mu podejść bliżej, potem wyciąga kartkę. Dlaczego wiele osób myli pisownię tych wyrazów? Myślę, że przyczyny są dwie. Po pierwsze […]

  • Czy wiesz, że… Ciekawostki językowe (9)

    Zbliża się koniec miesiąca, na jego podsumowanie kolejne ciekawostki językowe. 1. Czy wiesz, że… …wszystkie nazwiska polskie w rodzaju męskim są odmienne? Także te zakończone w mianowniku na -o. 2. Czy wiesz, że… …wyrazy typu iPhone, także na początku zdania, zapisujemy w oryginalnej formie, rozpoczynając od małej litery? Zob. http://poradnia.pwn.pl/lista.php?id=7888. 3. Czy wiesz, że… …męskie nazwiska i imiona zakończone na […]

  • Z Instagrama czy z Instagramu. Na Instagram czy na Instagrama

    Otrzymaliśmy ostatnio następujące pytanie: Mam problem z jedną kwestią. Nie wiem, jak prawidłowo odmienia się słowo „Instagram”. Wiele osób korzysta z „Instagrama” czy z „Instagramu”? Byłabym bardzo wdzięczna za odpowiedź. Będąc konsekwentnym, podobnie jak w przypadku innych form dopełniacza wyrazów związanych z określeniami narzędzi w ramach nowych technologii użyłbym końcówki -a i powiedziałbym Instagrama. Podobnie jak: e-maila, SMS-a, Facebooka, Twittera. […]

  • Należał, należało, należały. Wymagania gramatyczne rzeczowników

    Otrzymaliśmy ostatnio następującą wiadomość: Proszę o sprawdzenie poniższego zdania. Moją wątpliwości budzi użyty wyraz „należał”, czy ze względu na kilka czynności wymienionych po nim stosowniejsze jest użycie formy „należało”? Z góry dziękuję za podpowiedź. Do jego zakresu obowiązków należał: – montaż tras kablowych i przewodów według rysunku technicznego, – podłączanie przewodów do: lamp, gniazd, włączników oraz urządzeń przemysłowych, – montaż […]

  • „Wymagana pomoc osób trzecich” czy… „drugich”

    Otrzymaliśmy ostatnio następujące pytanie: Chciałabym się dowiedzieć dlaczego czytając różne materiały jedni autorzy używają zwrotu, np „wymagana pomoc osób trzecich”, a inni „wymagana pomoc osób drugich”. Która z tych form jest poprawna i dlaczego? Na początek pewna istotna uwaga dotycząca powyższego zdania. Pomijając kwestie interpunkcyjne, zaznaczę tylko, że początek zdania powinien brzmieć inaczej. A przynajmniej tak sądzę. W powyższej formie […]

  • Czy wiesz, że… Ciekawostki językowe (8)

    Zbliżają się Święta Wielkanocne, dlatego ciekawostki językowe w tym miesiącu odnoszą się do pisowni wielką lub małą literą nazw związanych z Wielkim Tygodniem i Wielkanocą. 1. Czy wiesz, że… …takie nazwy jak Niedziela Palmowa, Wielki Czwartek, Wielka Sobota, Wielkanoc piszemy od wielkich liter? Należą one bowiem do tzw. urzędowych nazw świąt. 2. Czy wiesz, że… …wielkimi literami zapisujemy również takie […]

  • Współpraca z fanpage’em Poprawna polszczyzna

    Z niemałą satysfakcją informujemy naszych Czytelników, że kilka tygodni temu nawiązaliśmy współpracę z Poprawną polszczyzną, doskonałym facebookowym fanpage’em, który posiada obecnie 122 tys. like’ów i wykonuje wspaniałą pracę dla naszego języka. Tym większa to dla nas nobilitacja, że to sama Poprawna polszczyzna zaprosiła nas do regularnej współpracy. Po opublikowaniu na profilu pierwszych wpisów i nam przybyło nieco like’ów na Facebooku. […]

  • Cóż to za Filip wyrwał się z konopi?

    Istnieją dwie formy zapisu tego przysłowia: – wyrwał się jak Filip z Konopi (lub z konopi); – wyrwał się jak filip z konopi. Która z nich jest poprawna? Słowniki nie są w tej kwestii zgodne, niejednokrotnie podając jednak obie formy jako alternatywne. Jak pisze prof. Mirosław Bańko w Małym słowniku wyrazów kłopotliwych, zwyczaj językowy każe dopuścić obydwie pisownie – z […]

  • Czy wiesz, że… Ciekawostki językowe (7)

    Zbliża się koniec miesiąca, na jego podsumowanie trzy kolejne ciekawostki językowe. 1. Czy wiesz, że… …takie konstrukcje jak drugi najbogatszy są uznawane za błędne? Wskazuje na to zresztą sama logika (bo albo ktoś jest najbogatszy, albo nie jest). Jest to kalka z języka angielskiego, której należy stanowczo unikać, zastępując ten zwrot takimi jak np. drugi pod względem zamożności. 2. Czy […]

  • Pytanie o związki wyrazowe z przymiotnikami. Liczebnik z orzeczeniem imiennym

    Pani Gosia napisała: Przyznam się na wstępie, że zawsze mam problem ze związkami składniowymi… np. Ośnieżone szczyty gór wyzierające/wyzierających (…) – czy możliwe jest użycie obu form? Albo: sześćdziesiąt lat wyrytych (czy „wyryte”?) na twarzy. – w tym przypadku skłaniam się ku tej pierwszej formie po przejrzeniu przykładów w sł. poprawnej polszczyzny (hasło: LICZEBNIK). Jak się z tymi dylematami uporać? […]

  • Czy możemy dodawać smaku kawy do czekolady?

    Pan Paweł napisał do nas ostatnio następujący e-mail: Proszę o wskazówkę, która forma jest prawdziwa: 1. Dodajemy smak kawy do czekolady 2. Dodajemy smaku kawy do czekolady Chodzi o słowo: „smak” czy „smaku”. Na początek zwróciłbym uwagę na ciekawe użycie wyrazu „prawdziwa”. Mówiąc półżartem, oczywiście prawdziwa jest ta forma, której realnie użyto. Zdaje się, że pytanie dotyczy jednak nie tego, […]

  • Dlaczego piszemy Białostocczyzna, ale białostoczanie

    Zadawane na naszej stronie pytania dotyczą często odmiany nazw miejscowości lub nazw mieszkańców danego terenu. Niekiedy zdziwienie budzi fakt, że tak odmienny jest – dajmy na to – przymiotnik utworzony od danej nazwy własnej od formy określającej mieszkańców. Dlatego dziś na przykładzie pokrewnym tłumaczymy, skąd biorą się niektóre różnice. W dwóch formach przytoczonych w tytule zdziwienie może budzić fakt, że […]

  • Dialogi. Wypowiedź bohatera a didaskalia – jedna czy wiele opcji?

    Ostatnio na naszym facebookowym profilu wywiązała się dyskusja na temat narracji w dialogach – konkretnie chodziło o to, kiedy didaskalia powinny się rozpoczynać wielką literą (i powinno się postawić kropkę po wypowiedzi bohatera), a kiedy małą. Pan Marcin podsunął mi pewne pytanie oraz odpowiedź na nie z poradni językowej PWN. Oto pytanie…: Mam problem z zapisem didaskaliów. Wiem, że wszystkie […]

  • Czy wiesz, że… Ciekawostki językowe (6)

    Dzisiejsze ciekawostki nawiązują do wybranych pytań zadanych przez naszych Czytelników w ostatnim miesiącu. 1. Czy wiesz, że… …apostrof przy odmianie nazwisk angielskich i francuskich stawiamy tylko wtedy, gdy w zapisie mianownika nazwisko kończy się literą, której nie wypowiadamy (np. Locke, Locke’a)? W sytuacji gdy w mianowniku wypowiadamy wszystkie zapisane litery, nazwisko odmienia się normalnie, bez apostrofu (np. Matthews, Matthewsa). 2. […]

  • Oliviera Giroud czy Girouda

    Napisał do nas p. Adami: Mam problem z odmianą nazwiska francuskiego piłkarza Olivera Giroud(a). Jak postępować z jego nazwiskiem? Odmienia się, czy pozostaje bez zmian? Szanowny Panie, odpowiedź na to pytanie nie jest tak oczywista, jak można by się spodziewać. Mimo wszystko zasady języka polskiego wskazują, że nazwiska francuskie akcentowane na ostatnią sylabę zakończone w piśmie na spółgłoskę, którą w […]

  • Czy wiesz, że… Ciekawostki językowe (5)

    Koniec grudnia przegapiliśmy, ale na koniec stycznia wracamy z ciekawostkami językowymi. 1. Czy wiesz, że… …poprawna jest zarówno forma «coś uchodzi czyjejś uwagi», jak i «coś uchodzi czyjejś uwadze»? Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN zaznacza jedynie, że ta druga jest używana rzadziej. 2. Czy wiesz, że… …podobnie jest z formami «nadsłuchiwać» i «nasłuchiwać»? Obie są poprawne, ale ta pierwsza jest […]

Jesteśmy pasjonatami polszczyzny i pracy ze słowem pisanym. Założyliśmy tę stronę, by dzielić się swoją wiedzą na temat naszego języka i rozwiązywać językowe dylematy naszych czytelników. Postawiliśmy sobie za cel także rzetelne przygotowywanie tekstów do druku i pomoc autorom podczas wszystkich kolejnych etapów procesu wydawniczego, dlatego oferujemy profesjonalną redakcję, korektę oraz skład i łamanie tekstu. Autorami tekstów na stronie są: Paweł Pomianek, gospodarz serwisu, właściciel firmy Językowe Dylematy, doświadczony redaktor tekstów oraz doradca językowy, a także zaproszeni goście.

Zadaj pytanie językowe!

Jeśli masz językowy dylemat, kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Polub nas!

Najnowsze komentarze

  1. Dzień dobry, zastanawiam się nad odmianą niektórych nazwisk obcych. Czy to możliwe, że w pisowni są odmienne, a w wymowie…

  2. To bardzo ciekawe pytanie, bo dotyczy wyrazu gwarowego o wschodniosłowiańskim rodowodzie, którego zapis nie został skodyfikowany w polszczyźnie ogólnej. Niestety…

  3. Która forma jest poprawna: hadziajstwo, haziajstwo czy chadziajstwo, chaziajstwo. Dodam, że jest to wyrażenie gwarowe z Wołynia oznaczające gospodarstwo. Dziękuję…

  5. Odnoszę się do pozostałych, zaległych kwestii. Przepraszam, że tak późno. Ad 1 Działaj odruchowo(,) jak na treningach. (niby w porównaniu…

  7. Ze względów czasowych pozwolę sobie dziś odpowiedzieć na pytania, które są oczywiste, a te, które wymagają nieco szerszej refleksji i…

  8. Nurtuje mnie jeszcze kilka kwestii, na które jednoznacznej odpowiedzi nie mogę nigdzie znaleźć. Problem w tym, że jest ich tyle…

  9. Dziękuję za wyjaśnienia. Tak, widzę te niuanse. Temat imiesłowów przymiotnikowych wałkuję (bo muszę) nie od dziś, bo to koszmar, i…

  10. „Po równoważnikach zdań”. Faktycznie. Pan o tym pisał, a ja zignorowałem to niefrasobliwie, pisząc swoją odpowiedź. Głównie dlatego, że Pan…

  11. Często kopiuję i wklejam sobie wygooglowane zalecenia, które pojawiają się przy omawianiu różnych wątpliwości, i jedną z nich jest ta…

  12. Podobno niestawianie przecinków po równoważnikach zdania opartych na imiesłowie przymiotnikowym to spore uchybienie. Hmm… a kto jest autorem tego ekstrawaganckiego…

  13. POPRAWKA: Mam spore wątpliwości, czy w zdaniach 3, 4 i 5 przecinek jest konieczny (a nie w 1, 2 i…

  14. Dziękując za odpowiedź na pytanie dot. zmęczonych oczu, bardzo Pana proszę o wyjaśnienie kwestii, która nie daje mi spokoju. Chodzi…

  15. Podstawową wersją jest ta bez przecinka. Zza okularów patrzyła na mnie para inteligentnych, choć zmęczonych oczu. Drugi przecinek moglibyśmy dostawić,…

Archiwa

sierpień 2026
N P W Ś C P S
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031  

Nasze nagrania

Polecane strony