-
W którym miejscu w zdaniu ma stać zaimek się?
Oto pytanie, jakie zadał nam pan Marek: Czy są zasady pozwalające określić, w którym miejscu w zdaniu oraz przy jakiej części mowy powinien być zaimek „się”, czy może zależy to wyłącznie od piszącego? Na przykład, które zdanie z poniższych jest prawidłowe? a) Jacek uśmiechnął się. czy b) Jacek się uśmiechnął. Jak w ogóle wygląda cała sprawa z tym zaimkiem? Z […]
-
Piję kawę, ale szukam kawy – dlaczego różne przypadki
Chciałam zadać pytanie dotyczące przypadków. Mam nadzieję, że i ta kwestia mieści się w zakresie pytań, na które Państwo odpowiadają. Mój przyjaciel (będący obcokrajowcem, uczącym się języka polskiego) wielokrotnie zastanawiał się, dlaczego używamy różnych przypadków rzeczownika, choć funkcja słowa w zdaniu jest ta sama. Np. „piję kawę”, ale „szukam kawy”, mimo że oba wyrazy są bodajże dopełnieniem bliższym. Czy istnieje […]
-
Autor blogu czy autor bloga
Pani Joanna poruszyła ostatnio interesujący temat: Szanowny Panie, Na Pańskim blogu można znaleźć takie sformułowanie: autor blogu. Częściej się spotykam z formą „autor bloga”, która też w moim odczuciu jest przez to bardziej naturalna. Domyślam się, że nie jest ona poprawna. Pytanie moje jest zatem takie: kto i w jaki sposób określa normy dla słów takich jak blog – obcego […]
-
„Zespół ratowników (…) robił, co do nich należy”
Oto kolejne pytanie zadane przez naszego Użytkownika: Ostatnio czytając książkę, natrafiłem na następujące zdanie: „Zespół ratowników pozostał na miejscu i robił, co do nich należy – jeśli jeszcze było coś do zrobienia”. Moje pytanie brzmi: czy lepiej by nie brzmiało co do niego należy? A może obie formy są poprawne? Z góry dziękuję za odpowiedź. Pozdrawiam, Bartek Szanowny Panie, gratuluję […]
-
Repasaż czy repesaż
Trwa Olimpiada w Londynie. W wielu dyscyplinach odbywają się dodatkowe walki lub wyścigi przegranych zwane… no właśnie jak dokładnie? Część komentatorów nazywa je repasażami, część repesażami. W artykułach sportowych czytamy raczej o repasażach. Ale np. ostatnio jeden z komentatorów, przywołując francuskie słowo, od którego ów wyraz pochodzi, utrzymywał, że powinno się mówić repesaż. U kibica dbającego o język może się […]
-
Częstochowa i Kolbuszowa – dlaczego różne odmiany?
Ostatnio mój przyjaciel zwrócił uwagę na interesującą kwestię: Czemu mówi się w Kolbuszowej, a nie w Kolbuszowie? Przecież to tak jak Częstochowa… Jak pisałem kiedyś w przedstępnym wpisie na tym blogu, znam i takich, co jeżdżą do Częstochowej, ale to oczywiście poważny błąd – w dodatku brzmiący dość zabawnie. Ale do rzeczy… Ogólnie z wyrazami w języku polskim jest tak, […]
-
Dwie postacie czy dwie postaci
Pod wpisem Mnie czy mi – kiedy która forma? p. Ania poruszyła następującą kwestię: Jaka forma jest prawidłowa? Dwie postaci czy dwie postacie? Bo ostatnio spotykam się z pierwszą formą, a mam wrażenie, że powinna być druga. Gratuluję doskonałego wyczucia! Rzeczywiście ma Pani rację. Choć rzeczownik postać w mianowniku liczby mnogiej ma dwie formy: postacie oraz postaci, z liczebnikami dwa, […]
-
Technika podczerwieni, podczerwieniowa czy podczerwienna
Kilka dni temu napisała do nas pani Aneta: Szanowna Redakcjo Mam problem z podczerwienią 🙂 Jak określić technikę grzewczą bazującą na promieniowaniu podczerwonym? Technika podczerwieniowa czy może podczerwienna? Słowniki nie dają tu żadnej podpowiedzi, a na stronach firm oferujących promienniki podczerwieni (w róznych funkcjach) panuje spora dowolność językowa. Uprzejmie dziękuję za pomoc i pozdrawiam. Szanowna Pani, skoro słowniki nie dają […]
-
O męskich nazwach kobiecych zawodów
Ostatnio pan Mariusz Weiss napisał w naszym formularzu: Dzień dobry, mam następujący problem związany z łączeniem imiesłowu przymiotnikowego z rzeczownikiem rodzaju męskiego, ale odnoszącym się do osoby płci żeńskiej, konkretnie, jak należy napisać: „niżej podpisany adwokat/radca prawny Anna Kowalska” czy też „niżej podpisana adwokat/radca prawny Anna Kowalska”? Z góry dziękuję za odpowiedź Trzeba na początek zaznaczyć, że kwestia dotycząca nazw […]
-
„Chcesz tego czy nie?”. Co z przecinkiem przed czy
Pani Ania w komentarzu pod wpisem Pawła Pomianka Przecinek przed czy napisała: Dzień dobry. Mam małe pytanie dotyczące tematu „czy”. A mianowicie – czy przed zaprzeczeniem „czy nie” stawiamy przecinek. Bierze pan, czy nie? Bierze pan czy nie? Chcesz tego, czy nie? Chcesz tego czy nie? Znam ogólne zasady, lecz spotkałam się też z wyjaśnieniami, które się sobie przeciwstawiały, a […]
-
Sankcjonować znaczy 'zatwierdzać’, a nie 'karać’
Kilka dni temu napisała do nas stała Czytelniczka: Szanowni Państwo, czasownik „sankcjonować” oznacza w skrócie tyle, co „nadawać czemuś moc prawną” (źródło: www.sjp.pwn.pl). Czy można natomiast używać tego czasownika w znaczeniu „karać”, wyprowadzając to od „sankcji”, czyli „kary”? Spotykam się z takim użyciem w języku prawniczym, np. „Trybunał sankcjonuje (przypis własny: w znaczeniu „karze”) państwa, które…”. Często zastanawiam się, czy […]
-
Adekwatny – nadużycia
Ostatnio otrzymaliśmy następującą korespondencję: Witam serdecznie. Użyłam dziś sformułowania: „uczeń dokonuje adekwatnej samooceny” i usłyszałam zarzut, że słowo „adekwatny” musi być zawsze użyty z „do”. Rozumiem, że w sytuacji, gdy np. mówię: dzisiejsza sytuacja jest adekwatna do wczorajszej. Jednak jako związek frazeologiczny (przymiotnika z rzeczownikiem) wydaje mi się poprawny. Połączenie tych słów często słyszę w czasie wykładów. Co o tym […]
-
Dedykacja-podziękowanie. Drobne sugestie
Pani Anna zadała następujące pytanie: Mam pytanie. Czy ta dedykacja jest napisana poprawnie? Wspaniałej wychowawczyni pani K. Nowak Kl.3b 2009-2012 Szanowna Pani, Wprowadziłbym do dedykacji kilka drobnych, ale istotnych poprawek: 1. Najważniejsze: na pewno należałoby napisać imię pani wychowawczyni w pełnym brzmieniu. 2. Skoro jest to podziękowanie skierowane do konkretnej osoby, aby ją uczcić, zapisałbym tytuły odnoszące się do niej […]
-
Kawcze. Jak to odmieniać?
Napisał do nas Pan Krzysztof: W mojej okolicy znajduje się miejscowość Kawcze. Chciałbym się dowiedzieć która forma jest poprawna: w Kawczu czy w Kawczach. Wiele osób mówi, że np. byli w Kawczu. Natomiast w przypadku miejscowości Barszcze – w Barszczach; Chojnice, chociaż tu akurat występuje końcówka -ce, a nie -cze – w Chojnicach. Z góry bardzo dziękuję za pomoc. Nazwy […]
-
Ów czy owy
Wczoraj napisał do nas Pan Mariusz: Chciałbym zapytać o sposób użycia słów „ów” i „owy”. Czy w ogóle słowo „owy” jest słowem poprawnym względem języka polskiego? Pozdrawiam i dziękuję! Pańskie wątpliwości są absolutnie uzasadnione. Nowy słownik poprawnej polszczyzny zawiera jednoznaczne wskazanie: ów (nie: owy), traktując owy jako błąd. Dodajmy, że błąd ten jest niestety rozpowszechniony. Podobnie jak często spotykane jest […]
-
Kiedy używamy mianownika l.mn. „ucha”
Rzeczownik ucho w zależności od znaczenia ma w liczbie mnogiej dwa typy odmiany. Formę uszy, uszu związaną z określeniem narządu słuchu doskonale znamy i nie potrzeba jej poświęcać szczególnie dużo uwagi. Warto natomiast zatrzymać się na chwilę na drugim typie odmiany: Liczba mnoga M: ucha D: uch C: uchom B: ucha N: uchami Msc: uchach Kiedy należy te formy stosować? […]
-
Przymiotnik od prowincji. Prowincjonalny czy prowincyjny?
Napisała do nas pani Sabina z Kanady: Witam serdecznie z Kanady. Czy mogę prosić o pomoc? Kanada składa się z prowincji. Jak należy utworzyć przymiotnik od wyrazu prowincja? Prowincyjny czy prowincjonalny? Spotykam obie formy, np. „Władzę ustawodawczą w każdej z prowincji sprawuje parlament prowincyjny”, „Większość parków prowincyjnych w Ontario”, ale też „Prowincjonalne rządy i parlamenty”, „Prowincjonalny Park Dinozaurów”. Jak jest […]
-
Wygrawerowana dedykacja a ortografia
Ostatnio otrzymałem list z nietypowym, a interesującym pytaniem: Panie Pawle, Chciałabym na pamiątce Chrztu św. wygrawerować tekst: *Na Pamiątkę Chrztu Świętego- Chrzestna Grażyna* [imię chrzestnej zostało zmienione]. Czy tak napisana dedykacja jest poprawna? Czy może lepiej w ten sposób: *Na pamiątkę Chrztu św. – Chrzestna Grażyna.*? Czy wyraz chrzestna powinien być pisany wielką literą? A jeśli chciałabym napisać tak: *W […]
-
Poprawiamy błędy w dialogu
Pod wpisem Jak pisać dialogi? Praktyczne porady pani Joanna zadała ostatnio pytanie, któremu warto przyjrzeć się w osobnej notce, ponieważ z tworzeniem dialogów – co, redagując książki, obserwuję stale – autorzy, a czasami i redaktorzy, stale mają kłopoty. Witam : ) Mam problem z tym dialogiem ( zastanawiam się czy jest poprawny ) . „- Hej ! Mojego domu , […]
-
Świeżość dziecięcego języka. Recenzja
Lektura książki I kto to papla? gwarantuje masę dobrej zabawy przy podziwianiu kreatywności, pomysłowości i świeżości dziecięcego języka. Niedawno narzeczona mojego brata (już niedługo pedagog) podsunęła mi książkę, której tematyka znajduje się na pograniczu zainteresowań pedagoga i językoznawcy. A że – jak wiedzą również stali Czytelnicy Językowych Dylematów – bardzo lubię zajmować się językiem dziecka, zareagowałem na nią entuzjastycznie. Po […]
Jesteśmy pasjonatami polszczyzny i pracy ze słowem pisanym. Założyliśmy tę stronę, by dzielić się swoją wiedzą na temat naszego języka i rozwiązywać językowe dylematy naszych czytelników. Postawiliśmy sobie za cel także rzetelne przygotowywanie tekstów do druku i pomoc autorom podczas wszystkich kolejnych etapów procesu wydawniczego, dlatego oferujemy profesjonalną redakcję, korektę oraz skład i łamanie tekstu. Autorami tekstów na stronie są: Paweł Pomianek, gospodarz serwisu, właściciel firmy Językowe Dylematy, doświadczony redaktor tekstów oraz doradca językowy, a także zaproszeni goście.
Zadaj pytanie językowe!
Jeśli masz językowy dylemat, kliknij tutaj i zadaj pytanie.
Kategorie
- Baza informacji (48)
- Ciekawostki językowe (94)
- Językowe dylematy (112)
- O stronie (13)
- Odpowiedzi na pytania (183)
- Poradnik maturzysty (5)
- Tak pracujemy (12)
- Teksty publicystyczne (88)
Polub nas!
Najnowsze komentarze
Dzień dobry. Pana analizy mają zawsze podstawy i przedstawia Pan logiczne argumenty. Jest tak oczywiście i w tym przypadku, szukałem…
A nie było to omawiane w "Zwrotach adresatywnych"?
Panie Pawle, dylemat dotyczy pisowni 'kto/by'. Wszystkie znane mi słowniki znają tylko pisownię rozdzielną (zwłaszcza po reformie 2026). Jednak w…
Dziękuję za dobre słowo. Bardzo trafnie określiła Pani przy tym sposób działania AI. Jeśli internet jest pełny sprzecznych odpowiedzi, wówczas…
Tego właśnie potrzebowałam. Dziękuję za rozszerzenie odpowiedzi o różne warianty skracania cytowanych zdań. To bardzo, bardzo pomocne. Jedyna wiarygodna podpowiedź…
Szanowna Pani, w takich miejscach jak to interpunkcja ma przede wszystkim charakter porządkujący – innymi słowy zapisu bez przecinków nie…
Szanowny Panie, a jak zapisać na końcu listu: Michał Nowak, Przewodniczący Rady Rodziców czy Michał Nowak Przewodniczący Rady Rodziców? Z…
Niestety to częsty błąd językowy, ale u nas regionalnie też się tak mówi. W starannym piśmie należy tego błędu unikać.…
"Mnie się bardziej podobają..."? Ja bym napisał "Mi się bardziej podobają...", ale nie jestem językoznawcą.
No i wydało się, że nie oglądam relacji sportowych ;) Aż mi Pan narobił smaka, żeby zaparkować z furkotem Renaultem…
„Kupił książkę Hannah Arendt” Hmm… powiem szczerze, że jeśli chodzi o przeczytanie, to mi to w ogóle nie wadzi. Bo…
Bardzo dziękuję za omówienie tego zagadnienia, chociaż nadal mam wrażenie, że coś jest nie tak z tym tematem. To oczywiście…
Dzień dobry. Odpowiedź na swoje pytanie znajdzie Pani w nowym artykule na stronie (tutaj) :-)
Dzień dobry, zastanawiam się nad odmianą niektórych nazwisk obcych. Czy to możliwe, że w pisowni są odmienne, a w wymowie…
Tagi
blog błędy językowe ciekawostki cytat czasownik dialogi dla autorów dziecko fleksja frazeologia historia języka imiona interpunkcja językowe dylematy język polski kultura języka liczebnik liczebniki mała litera Małgorzata Kubicz mylenie znaczenia wyrazów nazwiska nazwy geograficzne nazwy miejscowości nazwy własne odmiana imion odmiana nazwisk odmiana przez przypadki ortografia orzeczenie pisownia rozdzielna pisownia łączna prawo przecinek przyimek półpauza rzeczownik skrótowce składnia spójnik wielka litera zaimek zmiany znaczenia wyrazów związek rządu związki frazeologiczne
Ostatnie wpisy
- Czy to możliwe, że w pisowni niektóre nazwiska są odmienne, a w wymowie nie lub na odwrót? Jak odmieniać nazwisko Swedroe? 25 sierpnia 2026
- Rzuty od kogoś? Cóż to za językowy potworek?! 25 marca 2026
- Czy można bronić medalu, czy tylko tytułu? 5 marca 2026
- Od 1 stycznia 2026 ważne zmiany w polskiej ortografii. Oto zestawienie najistotniejszych 30 grudnia 2025
- Małą czy wielką? Co naprawdę oznacza „UWAGA” w zasadach pisowni nazw lokali 20 grudnia 2025
- Odbierać poród czy przyjmować poród? Czy odbieranie porodu jest nacechowane negatywnie? 10 grudnia 2025
- …westchnął – kiedy narracja małą, kiedy wielką literą 9 września 2025
- Jak rozumiemy dziś termin „kochanka”? Czy słownik trafnie go definiuje? Czym go zastąpić? 15 lipca 2025
- Kiedy ów, kiedy owo, kiedy owa, owi, owe 15 kwietnia 2025
- Rewolucyjne zmiany w polskiej ortografii już za 9 miesięcy! 1 stycznia 2026 wchodzi w życie sporo istotnych nowych reguł 2 kwietnia 2025
- Czasem trzeba skasować 4 przecinki 25 marca 2025
- Jeden przecinek zmienia znaczenie. Kolejne przykłady 17 lutego 2025
- Czy odmieniamy portugalską nazwę miejscowości Batalha 23 stycznia 2025
- Czy wiesz, że… Ciekawostki językowe (94) – zamknięcie cyklu 29 grudnia 2024
- Wypowiedź jednego bohatera rozdzielona długimi wstawkami narratora 23 października 2024
Archiwa
| N | P | W | Ś | C | P | S |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | |||||
Nasze nagrania
Polecane strony
- Edytom.pl – strona firmowa Tomasza Powyszyńskiego (redakcja, korekta)
- Okiem teologa – stary blog Pawła Pomianka
- Strona Marty Kwaśnickiej – blog o kulturze
- Słownik języka polskiego PWN
- Tolle.pl Księgarnia internetowa
Panie Pawle, wciąż mi się wydaje, że polscy językoznawcy tworzą elipsy, które mogą poprzeć ich autorytatywne zdanie, a protestują przeciw…