• Mnie czy mi – kiedy która forma?

    Otrzymaliśmy ostatnio pytanie, w którym Jola poruszyła szczególnie godną uwagi i interesującą kwestię: Mam pytanie – kiedy mówimy mnie a kiedy mi? Coraz częściej słyszę zdanie: …mnie się to podoba lub mnie się wydaje…. Na początek chciałbym wyrazić radość. Jeśli to, co Pani napisała, jest prawdą, znaczyłoby to, że forma poprawna jest „coraz częściej” używana w Pani otoczeniu. Ja niekoniecznie […]

  • Gdzie idziesz? czy dokąd idziesz?

    Otrzymaliśmy nowego maila z zapytaniem od Użytkowniczki posługującej się pseudonimem Eva: Serdecznie dziękuję za odpowiedź. Zapomniałam jednak o innej nurtującej mnie kwestii. Czy poprawne jest pytanie „gdzie idziesz?”, czy powinniśmy raczej używać zwrotu „dokąd idziesz?”. Który zwrot jest poprawny i dlaczego? Z góry dziękuję i pozdrawiam Eva ; )

  • Czy spytać, skończyć, stresować to formy poprawne?

    Odpowiadamy na kolejne pytanie, które otrzymaliśmy ostatnio drogą mailową: Witam serdecznie! Ktoś ostatnio mi powiedział, że nie należy mówić 'spytać’ tylko 'zapytać’. Która forma jest prawidłowa i dlaczego? A co z takimi czasownikami, jak np. „skończyć”, „stresować” itd.? Pozdrawiam serdecznie 🙂 Wszystkie czasowniki, o które Pani pyta, są poprawne. A propos pierwszej kwestii znalazłem bardzo podobne pytanie w Poradni Językowej […]

  • Potrójny, poczwórny i co dalej? O formie popiątny

    Odpowiadamy na kolejne pytanie zadane w naszym formularzu: Mam taki dylemat językowy, a mianowicie mówimy: pojedynczy, podwójny, potrójny, poczwórny,…a tu jaka będzie poprawna forma, bo chyba nie „popiąty” 😉 Trzeba powiedzieć, iż odpowiedź na pytanie jest o tyle trudna, że niełatwo znaleźć jakiekolwiek normatywne rozstrzygnięcie choćby w słownikach języka polskiego. Napiszę jednak wszystko, co mogę na ten temat powiedzieć, korzystając […]

  • Jak odmienić wyraz pendrive?

    Niedawno Tomasz Powyszyński odpowiedział na pierwsze pytania zadane nam przez panią Edytę. Tym razem mailowo, Użytkowniczka – jak się okazuje nauczycielka języka polskiego – zadała nam jeszcze dwa dodatkowe pytania: Serdecznie dziękuję za odpowiedź! Jako polonista miałam w ostatnim czasie kilka pytań o odmianę różnych wyrazów związanych z technologiami komputerowymi, stąd moje zainteresowanie. A jak np. napisać i odmienić przez […]

  • Pod kierunkiem prof. dr. hab. czy prof. dr hab.? Pytanie z Facebooka

    Dziś odpowiadamy na pierwsze pytanie zadane na naszym koncie na Facebooku, którego autorką była Magdalena: Dzień dobry:) Mam taką małą zgryzotkę;) Zastanawiam się, która forma jest poprawna: – pod kierunkiem prof. dr. hab., – pod kierunkiem prof. dr hab. czy może – pod kierunkiem prof. dra hab.? A może jeszcze inaczej? Pozdrawiam:) Po pierwsze, zachęcamy do tego, by pytania do […]

  • Myszy komputerowe czy mysze komputerowe?

    Kilka dni temu Edyta zadała nam następujące pytanie: Jaka jest poprawna forma liczby mnogiej od części komputera, której poprawna nazwa brzmi „mysz komputerowa”? Czy traktujemy ją jak rzecz (podobnie: uszy – ucha, oczy – oka) więc powiemy: 2 mysze komputerowe czy zwierzę – 2 myszy komputerowe?

  • Zdania z wyrazem jako. Kiedy przecinek a kiedy nie?

    Wiele problemów sprawia kwestia stawiania bądź niestawiania przecinka, gdy w zdaniu pojawia się wyraz jako. Poniżej spróbuję wyjaśnić, kiedy przecinek stawiamy, a kiedy nie. Wiele zależy od tego, co tak naprawdę chcemy napisać, bo niekiedy w tych samych zdaniach przecinek może być, ale równie dobrze może go nie być.

  • Kiedy cudzysłów, kiedy wielka litera? Przytoczenia i znaki interpunkcyjne

    Otrzymaliśmy niedawno z jednej strony bardzo ciepły, z drugiej bardzo interesujący list: Witam serdecznie Jestem początkującym redaktorem serwisów internetowych i mam problem z pewnym typem nagłówków prasowych, a mianowicie: z zapisem typu: 1. „Rybka w kuli? Czemu nie?” 2. „Rybka w kuli? Czemu nie!” czy może: 3. „Rybka w kuli, czemu nie?” Byłabym wdzięczna za pomoc, która z tych form […]

  • Naród Wybrany czy naród wybrany

    Otrzymaliśmy niedawno zapytanie następującej treści: Proszę o podanie pisowni (mała czy wielka litera): naród wybrany lud przymierza W obu przypadkach chodzi o żydów.

  • Idziemy DO domu, czyli Juleczka uczy się „psiimków”

    Jako że w swojej pracy na co dzień zajmuję się językiem polskim, z przyjemnością śledzę rozwój językowy mojej dwuletniej Córki. Ostatnio uczyliśmy się przyimków. Juleczka znakomicie radzi sobie z nauką mowy. Pisałem już nieraz, że jestem pod wrażeniem przede wszystkim poprawnego odmieniania wyrazów. W sposób porażająco szybki poszerza się też jej słownictwo (trzeba się czasem pilnować, co się przy niej […]

  • Dla zainteresowanych księgarni czy księgarń?

    Ostatnio Pani Justyna zadała mi następujące pytanie: Panie Pawle Jak powinnam napisać: dla zainteresowanych księgarni, czy dla zainteresowanych księgarń (l.mn) ??

  • Mgnienie oka i okamgnienie

    Dwa podobne wyrazy o dokładnie takim samy znaczeniu, a jednak pisownia inna. Dziś nie tylko stwierdzamy fakt, ale podejmujemy próbę odpowiedzi na pytanie: dlaczego tak jest? Rzecz jasna konstrukcję – nazwijmy to – naturalną posiada wyraz pierwszy, czyli mgnienie oka (bo są to dwa osobne wyrazy). Z kolei ten drugi wyraz jest zrostem – historycznym złączeniem dwóch wyrazów, które zleksykalizowały […]

  • Prezydent Krakowa czy prezydent Krakowa? Nazwy stanowisk

    Kwestia wyboru wielkiej lub małej litery w zapisach nazw urzędów i stanowisk nastręcza sporo trudności. W gruncie rzeczy mamy tutaj jednak do czynienia z dość dużą fakultatywnością czy dowolnością. Trzeba tylko z niej mądrze korzystać. Oto kilka podstawowych zasad, którymi warto się kierować: nazwy stanowisk, funkcji, tytułów piszemy zasadniczo małymi literami (np. minister spraw wewnętrznych); kiedy odnosimy je do konkretnej […]

  • Percepować czy percypować?

    Choć poprawna jest tylko jedna z podanych form, ta błędna jest używana bardzo często, co można sprawdzić, wpisując ją w wyszukiwarkę. Formą poprawną jest oczywiście wyłącznie bezokolicznik percypować. Wyraz ten oznacza postrzeganie, uświadamianie sobie przedmiotu czy zjawiska, rozumienie go. Skąd bierze się powszechne używanie błędnej formy percepować? Po prostu bardzo podobny rzeczownik percepcja, ma nieco inny rdzeń od formy czasownikowej […]

  • Przyimki do i na

    Przyimki do i na są nieodmiennymi częściami mowy i występują tylko w połączeniu z rzeczownikiem lub wyrazem o podobnej funkcji. Rządzą one odpowiednimi przypadkami. Przyimek do łączy się z dopełniaczem i wyraża ruch w kierunku jakiegoś miejsca, zwłaszcza ruch zmierzający do wnętrza czegoś, np. Wsiąść do samochodu, do tramwaju (nie: w samochód, w tramwaj). W wyrażeniach takich przyimka do używamy […]

  • Dlaczego na Ukrainę i na Węgry, ale do Włoch i do Francji?

    Kilka dni temu Ania zadała nam następujące pytanie: Skąd formy ‘Jedziemy na Ukrainę/ na Litwę/ na Węgry”, a „Jedziemy do Niemiec, do Francji, do Włoch?” Czy pierwsze formy są w ogóle poprawne? Dlaczego w przypadku niektórych państw i miejsc używamy słówka na, a w innych do? Na początek krótka odpowiedź na pytanie, czy formy na Ukrainę, na Litwę, na Węgry […]

  • M. Kubicz: Jak powtórzyć materiał? Jak zwalczyć stres?

    Dziś ostatnia część naszego pierwszego cyklu maturalnego, który poprowadziła Małgorzata Kubicz. Maturzystów zachęcamy do korzystania ze wszystkich wpisów. A Małgosi dziękujemy za rzeczowe teksty i wiele cennych porad. Mamy nadzieję, że przydadzą się maturzystom nie tylko w tym roku, ale i w kolejnych. No cóż, do matury został już ledwie tydzień. Czas leci nieubłaganie, lecz nieuniknionego nie unikniemy. Matura to […]

  • Krzyż w kulturze narodowej i religijnej

    Jesteśmy w czasie, w którym większość Polaków więcej rozmyśla o istocie swojej religijności, a przede wszystkim odwołuje się do znaczenia i symboliki krzyża. Dlatego poniżej zamieszczam krótki tekst z pogranicza językoznawstwa i zakorzenionej w kulturze religijności. Jest to fragment artykułu Witaj, Krzyżu – Ave Crux*, którego autorem jest prof. Kazimierz Ożóg**. Już w X w. na samym początku polskiego chrześcijaństwa […]

  • Ha ha czy cha cha, czyli o wyrazach dźwiękonaśladowczych

    Czasami ktoś zastanawia się, czy oddając brzmienie śmiechu, należy napisać cha cha czy może ha ha lub może jeszcze jakoś inaczej. A dźwięk dzwonka telefonu to dryn czy może dryń? Otóż okazuje się, że w kwestii wyrazów dźwiękonaśladowczych istnieje tylko jedna zasada, którą w poradniku językowym PWN Piszemy poprawnie następująco formułuje prof. Mirosław Bańko:


Jesteśmy pasjonatami polszczyzny i pracy ze słowem pisanym. Założyliśmy tę stronę, by dzielić się swoją wiedzą na temat naszego języka i rozwiązywać językowe dylematy naszych czytelników. Postawiliśmy sobie za cel także rzetelne przygotowywanie tekstów do druku i pomoc autorom podczas wszystkich kolejnych etapów procesu wydawniczego, dlatego oferujemy profesjonalną redakcję, korektę oraz skład i łamanie tekstu. Autorami tekstów na stronie są: Paweł Pomianek, gospodarz serwisu, właściciel firmy Językowe Dylematy, doświadczony redaktor tekstów oraz doradca językowy, a także zaproszeni goście.

Zadaj pytanie językowe!

Jeśli masz językowy dylemat, kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Archiwa

styczeń 2022
N P W Ś C P S
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031  

Nasze nagrania