Ostatnio otrzymaliśmy jeden z najciekawszych listów od chwili uruchomienia naszej strony. Dziś wyjątkowo – za zgodą autorki listu – podajemy nazwisko, bo właśnie nazwiska dotyczy meritum. Za to imię autorki listu zostało zmienione.
Szanowni Państwo,
Przez lata różni ludzie różnie odmieniali moje nazwisko (w tym też nauczyciele języka polskiego). Chciałabym w końcu dowiedzieć się, jak poprawnie się je odmienia. Nazywam się Marianna Płocha. Mój ojciec też ma na nazwisko Płocha.
Jak to się powinno odmieniać?
Dla Marianny Płochy?
Z Marianną Płochą?
Czy może jakoś inaczej? Widziałam już wiele pomysłów, np. dla Marianny Płochej, Marianny Płoszej.Będę wdzięczna za odpowiedź i rozwianie wątpliwości.
Pozdrawiam serdecznie,
Marianna Płocha
Na początek muszę Panią pochwalić za to, że zadbała Pani o to, by podać nazwisko swojego ojca, bo tutaj leży klucz do rozstrzygnięcia dylematu. Rzecz jest ogromnie ciekawa, bo Pani nazwisko odmieniałoby się inaczej w przypadku, gdyby Pani ojciec miał na nazwisko Płochy, a odmienia się inaczej, gdy nazywa się Płocha. Skoro zacząłem od Pani ojca, to rozpocznijmy może od odmiany jego nazwiska. Aby było łatwiej, dodajmy na początek jakieś imię. Na przykład moje, choćby dlatego, że osoby ze starszego pokolenia nosiły je tylko z rzadka.
M: Paweł Płocha
D: Pawła Płochy
C: Pawłowi Płosze
B: Pawła Płochę
N: z Pawłem Płochą
Ms: o Pawle Płosze
W: Pawle Płocho
I właściwie dylemat jest rozstrzygnięty, ponieważ nie ma najmniejszych wątpliwości, że Pani nazwisko odmienia się w sposób identyczny:
M: Marianna Płocha
D: Marianny Płochy
C: Mariannie Płosze
B: Mariannę Płochę
N: z Marianną Płochą
Ms: o Mariannie Płosze
W: Marianno Płocho
Gdyby szukała Pani jakiegoś rzeczownika, który odmienia się tak samo, to idealny będzie np. wyraz pascha (paschy, passze, paschę etc.).
Zatrzymam się jeszcze na moment przy kwestii tych błędów w odmianie, które Pani podała. Skąd mogła przyjść komuś do głowy forma Płoszej nie mam zielonego pojęcia. Natomiast nie znając brzmienia nazwiska Pani ojca, można niefortunnie odmienić Pani nazwisko jak zwykły przymiotnik płocha, czyli używając form Płochej (D, C), Płochą (B) etc. Byłoby to poprawne, gdyby Pani ojciec nazywał się Płochy, a nazwisko córki pana Płochego (ale nie pana Płochy, jak w tym przypadku) zapisano by w dokumentach urzędowych w formie żeńskiej (co byłoby dość nieszczęśliwe, ale to inny temat). Wtedy nazwisko zachowywałoby się w odmianie jak zwykły przymiotnik. Skoro jednak ojciec ma na nazwisko identycznie jak Pani, nazwisko odmienia się według deklinacji rzeczownikowej.
Paweł Pomianek
