Autor: Paweł Pomianek

---

• 6 stycznia 2017

  Miejscowość Brzezie. Przymiotnik brzeski

  Pan Marek przysłał ostatnio następujący email: Ostatnio zmieniono w mojej miejscowości nazwy ulic. Ulica prowadząca do miejscowości Brzezie, dostała nawę „Brzezińska”. Czy w tym przypadku ulica nie powinna się nazywać „Brzezieńska”? Proszę o odpowiedź Szanowny Panie, na początek, jak zawsze, trzeba podkreślić, że nazwy miejscowości i ich mieszkańców oraz tworzone od nazw przymiotniki oraz odmiana danej nazwy rządzą się swoimi […]

• 16 października 2016

  Cytowanie samego siebie. Drugi poziom cytowania

  Pan Jacek zadał ostatnio w emailu dwa pytania. Drugie, dotyczące cytowania, wydało mi się na tyle ciekawe, że postanowiłem poświęcić mu nieco więcej miejsca i osobny wpis na blogu. Załóżmy, że mamy spisać z taśmy zeznanie świadka – Agnieszki. Agnieszka opisuje swoją rozmowę z mężem. Jak to zapisać poprawnie, cytując jej wypowiedzi, w których to ONA cytuje wypowiedzi męża? Agnieszka […]

• 30 sierpnia 2016

  Czy wiesz, że… Ciekawostki językowe (36) – olimpijskie

  Sierpień upłynął pod znakiem Rio i igrzysk olimpijskich. To właśnie z tym wydarzeniem związane są nasze podsumowujące miesiąc ciekawostki językowe. 1. Czy wiesz, że… poprawna nazwa jednej ze znanych dyscyplin sportowych rozgrywanych na olimpiadzie to badminton, a nie babington. Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN z polotem przedstawia jeszcze dwie inne niepoprawne wersje: bagminton i badminington. Autorzy NSPP zwracają też uwagę, […]

• 26 czerwca 2016

  Czy wiesz, że… Ciekawostki językowe (34)

  Czerwiec kończymy ciekawostkami. Zostały one sporządzone na podstawie kwestii poruszonych w tym miesiącu w komentarzach na stronie. 1. Czy wiesz, że… obie formy dopełniacza wyrazu łyk, a więc łyku oraz łyka, są akceptowalne? Choć zdarzają się słowniki promujące wyłącznie jedną bądź drugą formę. Praktyka językowa wskazuje, że to zróżnicowanie ma m.in. charakter regionalny. 2. Czy wiesz, że… piszemy sezon symfoniczny […]

• 24 czerwca 2016

  Dziewczęta i słowniki, czyli Dominika, Kasia i Małgosia dla Językowych Dylematów

  W 2011 r., po pierwszej sesji wykonanej dla nas przez Natalię Klocek (Rząsę) i Dominikę Kuźniar (Pełkę), opublikowaliśmy artykuł z kilkoma zdjęciami i filmikiem-prezentacją. Po ostatnim uaktualnieniu naszej podstrony dotyczącej osób współpracujących z Językowymi Dylematami, umieściliśmy na niej także informacje o sesjach dla nas przygotowanych i dziewczętach, które często ilustrują wpisy na naszej stronie. Skoro tak, pomyśleliśmy, że warto, aby […]

• 31 maja 2016

  Czy wiesz, że… Ciekawostki językowe (33)

  Tym razem już tradycyjnie kończymy miesiąc ciekawostkami. Zostały one sporządzone na podstawie kwestii poruszonych w tym miesiącu w komentarzach na stronie. 1. Czy wiesz, że… półpauza i łącznik to dwa różne znaki graficzne? Półpauza, dwukrotnie dłuższa od łącznika, jest znakiem interpunkcyjnym, podczas gdy łącznik – ortograficznym. Na początku akapitu, gdzie Word nie zmienia automatycznie łącznika na półpauzę, możemy ją uzyskać […]

• 25 maja 2016

  Wykroty. Jadę do Wykrot czy do Wykrotów?

  Pan Andrzej przysłał ostatnio następujący email: Pytanie dotyczy czy jadę do Wykrot czy do Wykrotów. Pozdrawiam Andrzej Szanowny Panie, Słownik nazw miejscowości i mieszkańców PWN (s. 362) podaje, że poprawna forma dopełniacza to „Wykrotów”. Z wyrazami szacunku – Paweł Pomianek

• 6 maja 2016

  Czy wiesz, że… Ciekawostki językowe (32)

  Artykuł p. Tomasza Marka był tak wielką atrakcją, że ciekawostki językowe tradycyjnie kończące miesiąc na naszej stronie postanowiliśmy o kilka dni przesunąć. 1. Czy wiesz, że… czasownik nadkładać rządzi biernikiem: ktoś, coś nadkłada coś (w ten sposób nadkładamy parę kilometrów); dopełniaczem – tylko w zwrocie nadkładać drogi? 2. Czy wiesz, że… przyimki stojące przed wyrażeniem zawierającym liczebnik pół nie wpływają […]

• 13 kwietnia 2016

  Piothlu, jebu i nuna, czyli o języku półtorarocznego Dominika

  Pisałem na Językowych Dylematach na temat rozwoju języka swoich starszych dzieci. Ostatnio bardzo ciekawe zmiany zachodzą w mowie naszego najmłodszego, niewiele ponad półtorarocznego syna Dominika. Chciałem się w związku z tym podzielić kilkoma spostrzeżeniami. Przede wszystkim u Dominika możemy obserwować ostatnio znaczący skok językowy. Mówi więcej, niż mówił w podobnym wieku jego brat (Piotruś), stylem, zaangażowaniem, starannością w wypowiadaniu niektórych […]

• 4 kwietnia 2016

  W alei, na alei, przy alei. Opinie

  W ostatnim czasie na Językowych Dylematach publikowanych jest wiele ciekawych komentarzy. Bardzo interesująca dyskusja miała miejsce w kontekście pytania zadanego przez p. Christopha: Jak jest poprawnie: Jestem zameldowany w Alei Platona. Jestem zameldowany na Alei Platona czy Jestem zameldowany przy Alei Platona? Całość dyskusji można prześledzić tutaj. W tym miejscu chcielibyśmy przytoczyć dwie ciekawe opinie na ten temat. Autorem pierwszej […]

• 30 marca 2016

  Czy wiesz, że… Ciekawostki językowe (31)

  Tym razem mix: część ciekawostek pojawiło się w tym miesiącu na naszej faceboowej tablicy, pozostałe inspirowane są komentarzami publikowanymi na stronie. 1. Czy wiesz, że… piszemy ożeż ty!, nie orzesz ty! ani o rzesz ty!? 2. Czy wiesz, że… wolno powiedzieć mieszkam w alei, przy alei oraz na alei? Słowniki jednak każdą z form oceniają inaczej, za wzorcową uchodzi w […]

• 20 marca 2016

  Wszem wobec, nie wszem i wobec

  Nieraz można usłyszeć sformułowania typu „Ogłaszam wszem i wobec”. Wynikają one najczęściej z faktu, że mówiący nie do końca rozumie, co mówi, albo po prostu się nad tym nie zastanawia. Dająca się obecnie słyszeć fraza wszem i wobec jest współczesną i nieuzasadnioną historycznie innowacją dawnego wszem wobec – skróconej wersji konstrukcji wszem wobec i każdemu z osobna lub podobnych – […]

• 29 lutego 2016

  Czy wiesz, że… Ciekawostki językowe (30)

  Zamykające kolejny miesiąc ciekawostki językowe tym razem inspirowane są Państwa komentarzami i pytaniami, jakie publikowali i zadawali Państwo na naszej stronie. 1. Czy wiesz, że… w niektórych szkołach rzekomo wyjaśnia się uczniom, że ha ha i hi hi pochodzi od wyrazu chichot i można je zapisywać tylko jako cha cha i chi chi? (Myśmy nie wiedzieli). Na szczęście zasady polszczyzny […]

• 22 lutego 2016

  „Powiedziałem, wejdź do środka”. Dialog. Co z interpunkcją? Czy potrzebny przecinek?

  Kilka dni temu otrzymaliśmy bardzo interesującą korespondencję. Szanowny Panie Pawle Piszę do Pana w sprawie „językowego dylematu”. Podczas pisania powieści już parę razy skorzystałem z Pana rad dla innych czytelników serwisu, ale tym razem nie znalazłem odpowiedzi na swoje pytanie. Otóż w pewnym dialogu mam zamiar napisać tak: – Wejdź do środka – wydał polecenie XXX. Mężczyzna nie zareagował. – […]

• 30 stycznia 2016

  Czy wiesz, że… Ciekawostki językowe (29)

  W styczniu niewiele działo się na naszej facebookowej tablicy, co zamierzamy zmienić w kolejnym miesiącu. W związku z tą posuchą do ciekawostek językowych w tym miesiącu dołączamy kilka inspirowanych Państwa wyjątkowo licznymi w styczniu komentarzami i pytaniami. Dla tych, którzy na bieżąco śledzą nasze wpisy na Facebooku, będzie nawet ciekawiej. 1. Czy wiesz, że… możemy mówić ta żołądź lub ten […]

• 29 grudnia 2015

  Stodrugotysięczny czy sto tysięcy dwutysięczny? O liczebnikach porządkowych o ogromnej wartości

  Nie tak dawno, prawdopodobnie z zagranicy (autor maila podpisany jest cyrylicą), otrzymaliśmy następującą wiadomość: Już od kilku dni szukam informacji na temat liczebników porządkowych i nie mogę znaleźć. Jak poprawnie napisać następujące liczebniki porządkowe: 21 000, 22 000, 101 000, 102 000, 121 000, 122 000? I jaka jest sytuacja ze słowami typu XXXprocentowy, XXXletni? Skoro tysięczny jest przymiotnikiem tak […]

• 20 grudnia 2015

  Czy wiesz, że… Ciekawostki językowe (28)

  W grudniu ciekawostki językowe prezentujemy już w przedświąteczną niedzielę, życząc wszystkim Czytelnikom radosnych, pełnych pokoju i rodzinnego ciepła świąt Narodzenia Pańskiego. 1. Czy wiesz, że… zresztą i z resztą mają różne znaczenia? Przybyła pani młoda. Pan młody zresztą też. Ale: Przybyli pani młoda i pan młody z resztą towarzystwa. 2. Czy wiesz, że… złotogłów ma dwa znaczenia (tkanina i kwiat) […]

• 30 listopada 2015

  Czy wiesz, że… Ciekawostki językowe (27)

  Oto zebrane ciekawostki, które publikowaliśmy w tym miesiącu na naszej facebookowej tablicy. Na pierwszym miejscu tradycyjnie ta, która wzbudziła największe zainteresowanie. 1. Czy wiesz, że… czasownik przemyśliwać w pierwszej osobie liczby pojedynczej może przybrać dwie formy: przemyśliwam lub przemyśliwuję? 2. Czy wiesz, że… wyraz yuppie pozostaje nieodmienny lub odmienia się jak przymiotnik: yuppiego, yuppiemu? 3. Czy wiesz, że… piszemy zhardzieć, […]

• 24 listopada 2015

  Obok instruktażu istnieje również instruktarz. I ma inne znaczenie

  Wszyscy znamy wyraz instruktaż, który oznacza udzielanie komuś wskazówek, instruowanie. Nie każdy wie jednak, że w polszczyźnie istnieje również wyraz instruktarz, który oznacza zbiór instrukcji lub przepisów, książkę z instrukcjami. Dodać trzeba, że wyraz ten uchodzi dziś jednak za przestarzały, a w jego miejsce mówimy zazwyczaj po prostu o instrukcji (lub zbiorze instrukcji). Prof. Mirosław Bańko w poradni językowej PWN […]

• 17 listopada 2015

  -wstwo i -stwo – kiedy jedno, kiedy drugie

  Zasada dotycząca tego, które rzeczowniki kończą się na -wstwo, brzmi prosto. Gorzej z jej zastosowaniem w konkretnych przypadkach. Na -wstwo kończą się rzeczowniki, które pochodzą od czasowników lub rzeczowników mających w zakończeniu literę w; nie te, które pochodzą od przymiotników zakończonych na -wy. Np. napiszemy szewstwo, bo pochodzi od rzeczownika szewc; zawodowstwo, bo pochodzi od zawodowca; ale lenistwo (nie leniwstwo), […]

---