Nieodmienne części mowy

Nieodmienne części mowy to wyrazy, które nie zmieniają swojej formy gramatycznej.

Należą do nich:

  • przysłówki,
  • spójniki,
  • przyimki,
  • wykrzykniki,
  • partykuły.


Przysłówek
– występuje głównie z czasownikiem, przymiotnikiem lub innym przysłówkiem,
– odpowiada na pytania: jak?, gdzie?, kiedy?, np. dobrze, tutaj, jutro,
– pełni funkcję okolicznika lub orzecznika,
– tworzy się je głównie od przymiotników za pomocą końcówek -e, -o,
– przysłówki pochodzące od przymiotników, stopniują się tak jak przymiotniki, pozostałe (dziś, zawsze) nie stopniują się,

Spójnik
– jego funkcją jest łączenie zdań lub jego części,
– poszczególne typy zdań złożonych współrzędnie i podrzędnie mają swoiste spójniki,
– istnieją spójniki skorelowane, które występują w postaci nieciągłej (zarówno…, jak i…), ich użyciem rządzą zasady:

  1. po użyciu pierwszej części spójnika (np. o ile…) nie można zrezygnować z części drugiej (…o tyle),
  2. forma spójnika skorelowanego jest stała, żaden człon nie może być zastępowany przez inny spójnik o tej samej funkcji: najczęstsze błędy to: dlatego…, ponieważ…, dlatego…, bo… (forma poprawna: dlatego…, że), o ile…, to…, (poprawnie: o ile…, o tyle…), nie tylko…, ale i…, (forma poprawna: nie tylko…, lecz także…), zarówno…, i… (forma poprawna: zarówno…, jak i…);

– spójniki przed którymi nie stawiamy przecinków to: oraz, ani, ni, lub, albo, i, bądź.

Przyimek
– występuje tylko w połączeniu z rzeczownikiem lub wyrazem o podobnej funkcji (zaimkiem, przymiotnikiem),
– każdy przyimek rządzi odpowiednim przypadkiem,
– przyimki są odrębnymi wyrazami, np. do, ku, między, nad, pod lub połączeniami takich wyrazów, np. poprzez, sponad, znad,
– przyimek w zdaniu powinien być umieszczony bezpośrednio przed wyrazem, z którym się łączy, np. Spotkanie obyło się w pałacu,
– umieszczanie rozbudowanych określeń między przyimkiem a rzeczownikiem jest błędem, np. Spotkanie obyło się w zbudowanym sto lat temu pałacu.

Wykrzyknik
– wyraża uczucia, silne stany emocjonalne, naśladuje dźwięki otaczającego świata,
– samodzielna część mowy, nie wchodzi w związki z innymi wyrazami,
– w wypowiedzeniu może stanowić samodzielną wypowiedź.

Partykuła
– pełni rolę wyrazu pomocniczego,
– jest to niesamodzielny wyraz lub morfem, nadający wypowiedziom zabarwienie znaczeniowe lub uczuciowe,
– może mieć charakter rozkazu, pytania, wzmacniający,
– przykłady: nie, ani, by, chyba, czy, niech, niechaj, oby, tak, bodaj.

Autor: Katarzyna Cichosz

Zobacz wpis:
Odmienne części mowy

W Bazie informacji znajdziesz omówienie absolutnie podstawowych kwestii dotyczących poprawnego używania języka polskiego. Baza może być przydatna na co dzień przy tworzeniu tekstów (zwłaszcza pisanych). Pozostanie ona na blogu na stałe. Dzięki temu, przy części tematów omawianych później będziemy mogli odwołać się do tych wpisów.

Ten wpis został opublikowany w kategorii Baza informacji i oznaczony tagami , , , , , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

14 odpowiedzi na „Nieodmienne części mowy

  1. Szymon pisze:

    Czyżby „ani” nie zalizcza się do spójników ? 🙂

  2. Rena pisze:

    Znajomy ma tatuaż”tylko Bogu ufam”moim zdaniem nie jest stylistycznie napisany.czy mam rację?

    • Paweł Pomianek pisze:

      Niekoniecznie. To znaczy nie jest to oczywiście szyk naturalny, ale do obrony przynajmniej w dwóch kontekstach:
      – zamierzony efekt szyku przestawnego (bliski poezji);
      – cytat jest wyjętą z kontekstu reakcją-odpowiedzią na pytanie np. Czy ufasz mi? (lub wiele innych); wtedy odpowiemy raczej właśnie tak, jak na tatuażu.

      • Tomasz Marek pisze:

        Biblia jest pełna szyku przestawnego, buduje patos od Wujka. Podobnie w angielskim: patrz napis na banknotach $ – ” In God we trust”.

  3. roman pisze:

    „zakupiony” jaka to część mowy?

  4. Filipo pisze:

    DZIĘKI WIELKIE!!! TO MI POMOGŁO W NAUCE!!!

  5. Mati pisze:

    Dzięki wielkie

  6. Natalia Apostoluk pisze:

    Bardzo dziękuje !! bardzo mi to pomogło 😉

  7. Zuzia pisze:

    Bardzo dziękuje za pomoc!

  8. Domi :) pisze:

    Bardzo dziękuje!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!

  9. marta pisze:

    Dziękuję bardzo! Dzięki pani dostałam piątkę ze sprawdzianu!

  10. matylda:) pisze:

    fenks fenks fenks mam zadanie z pppppppolskiego

  11. madziunia11 pisze:

    dzieki bardzo mi to pomogło:):):):):):):):)

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *