Tag: mylenie znaczenia wyrazów

---

• 27 października 2013

  Czy wiesz, że… Ciekawostki językowe (3)

  Kontynuujemy nasz cykl z krótkimi ciekawostkami językowymi. 1. Czy wiesz, że… …wyrazy adaptować i adoptować mają różne znaczenia? Pierwszy oznacza ‘przystosowywać coś do czegoś’, drugi ‘uznać czyjeś dziecko za swoje, przysposobić je’. Ze względu na formalne podobieństwo wyrazy te są często mylone. (Za: A. Markowski, Kultura języka polskiego. Teoria. Zagadnienia leksykalne, Warszawa 2009, s. 184). 2. Czy wiesz, że… …spolegliwy […]

• 14 sierpnia 2013

  Czy wiesz, że… Ciekawostki językowe (1)

  Na naszej stronie otwieramy nowy cykl. Od czasu do czasu, z częstotliwością, która powinna się wkrótce wyklarować, będziemy publikować wpis z cyklu Czy wiesz, że… Ciekawostki językowe. W jednym lub dwóch zdaniach będziemy przedstawiać jakąś zasadę języka polskiego czy znaczenie danego wyrazu. W jednym odcinku będzie się pojawiało od dwóch do czterech ciekawostek. Dziś trzy pierwsze. Nie ukrywamy, że dwie […]

• 10 lipca 2013

  Opacznie, nieopatrznie i opatrznie

  W Małym słowniku wyrazów kłopotliwych prof. Mirosława Bańki czytamy: opatrzność, czasem pisana wielką literą, pochodzi od dawnego przymiotnika opatrzny ‘przezorny, dbały’, który z kolei wywodzi się od czasownika opatrzyć. Podobieństwo dźwiękowe do słowa opaczność może być źródłem żartów językowych (por. tytuł książki Jeremiego Przybory, Przymknięte oko opaczności). Gorzej, gdy jest źródłem błędów ortograficznych. Warto sobie zapamiętać, że te jakże podobne […]

• 1 lipca 2012

  Sankcjonować znaczy 'zatwierdzać’, a nie 'karać’

  Kilka dni temu napisała do nas stała Czytelniczka: Szanowni Państwo, czasownik „sankcjonować” oznacza w skrócie tyle, co „nadawać czemuś moc prawną” (źródło: www.sjp.pwn.pl). Czy można natomiast używać tego czasownika w znaczeniu „karać”, wyprowadzając to od „sankcji”, czyli „kary”? Spotykam się z takim użyciem w języku prawniczym, np. „Trybunał sankcjonuje (przypis własny: w znaczeniu „karze”) państwa, które…”. Często zastanawiam się, czy […]

• 29 czerwca 2012

  Adekwatny – nadużycia

  Ostatnio otrzymaliśmy następującą korespondencję: Witam serdecznie. Użyłam dziś sformułowania: „uczeń dokonuje adekwatnej samooceny” i usłyszałam zarzut, że słowo „adekwatny” musi być zawsze użyty z „do”. Rozumiem, że w sytuacji, gdy np. mówię: dzisiejsza sytuacja jest adekwatna do wczorajszej. Jednak jako związek frazeologiczny (przymiotnika z rzeczownikiem) wydaje mi się poprawny. Połączenie tych słów często słyszę w czasie wykładów. Co o tym […]

• 22 kwietnia 2012

  Wyraz zapytanie. Kiedy wolno używać?

  Oto opinia, którą pan Jarek zamieścił wczoraj w formularzu na naszej stronie: Chciałbym się dowiedzieć, czy słowo „zapytanie” jest poprawne językowo. Czy i w jakiej formie wolno/ należy je stosować? Używane w życiu codziennym wydaje się być niepoprawnym, razi śmiesznością lub też niepotrzebnie zastępuje słowo „pytanie” np. „Czy macie jakieś zapytania?” (zamiast „Czy macie jakieś pytania?”). Pozdrawiam i z góry […]

• 5 kwietnia 2012

  Skąd się wzięło wyrażenie hokus-pokus?

  Na początek, za Słownikiem języka polskiego M. Szymczaka, przytoczę dwa znaczenia wyrażenia hokus-pokus: „1. forma rzekomego zaklęcia używana przez magików, iluzjonistów, kuglarzy; 2. sztuczki magiczne, kuglarskie”. Słownik ten dodaje, że pochodzenie tego wyrażenie jest „może z łc.” (czyli z łaciny). Jedną z teorii pochodzenia tego zwrotu podaje Michael P. Foley w swojej znakomitej książce pt. Dlaczego jemy ryby w piątek? […]

• 12 marca 2012

  Zaś i natomiast. Czy można używać zamiennie?

  Oto email od Czytelniczki, jaki otrzymaliśmy ostatnio: Szanowni Państwo, w ostatnim czasie stanęłam przed dwoma językowymi dylematami. 🙂 Mianowicie: I 1. W jakich sytuacjach używa się spójnika „zaś”? 2. W jakich sytuacjach używa się spójnika „natomiast”? Jak bardzo zdanie powinno być „przeciwstawne”, żeby nie być tylko „poboczne”? 3. Czy zawsze można użyć tych spójników zamiennie? W jakim zakresie ich użycie […]

• 10 sierpnia 2011

  Efektowny czy efektywny?

  Zobacz, jaka ta sukienka jest efektywna. Gra naszych piłkarzy była tak efektowna, że wygrali bardzo wysoko. To tylko przykładowe zdania, jakie często słyszę na ulicy. Ale tego typu błędy są także zauważalne w redagowanych książkach. Budzą one uzasadniony śmiech i wynikają po prostu z nieznajomości znaczenia wyrazów efektowny i efektywny. Można by uznać, że to nie tyle nieznajomość, ile mylenie […]

---