Odmiana nazwisk dwuczłonowych. Saryusz-Wolski

Jan Grzenia w Poradni PWN tak wyjaśnia reguły:

1) Każdy człon dwuczłonowych nazwisk żeńskich, który w mianowniku kończy się na -a, odmieniamy, np. o Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej.
2) Każdy składnik dwuczłonowych nazwisk męskich również odmieniamy, chyba że pierwszy człon jest nazwą dawnego herbu lub przydomka, np. o Pobóg-Malinowskim.

Za drem Tomaszem Korpyszem (UKSW, UW):

Zgodnie z dawną tradycją człon pierwszy powinien pozostać bez odmiany, jeżeli nie jest zakończony na „-a” i jeżeli jest to tzw. nazwisko herbowe, czyli dokładniej mówiąc: nazwa herbu lub dawne zawołanie bojowe. W starannych wypowiedziach powinniśmy zatem używać tylko następujących form: Lubicz-Brzozowskiego, Komb-Nowakowskiemu, Nałęcz-Dobrowolskim itp., a więc także: Korwin-Mikkem.

Jak widać, zakres nieodmienności nazwisk dwuczłonowych jest bardzo mały. Odmieniają się nawet, co warto podkreślić, tzw. nazwiska herbowe zakończone na „-a”, np. Wieniawy-Długoszowskiego, Junoszy-Stępowskiemu, Nowiną-Konopką itp.

I dalej za drem Korpyszem:

Problem powstaje w przypadku, gdy nie wiemy, czy dane nazwisko zakończone na spółgłoskę jest nazwą herbu? Wydawnictwa poprawnościowe jednoznacznie radzą, by w razie wątpliwości odmieniać oba człony.

Dlatego nie odmieniać pierwszego członu nazwiska głośnego ostatnio polityka Saryusz-Wolski wolno tylko tym, którzy są pewni, że „Saryusz” to nazwa herbu lub zawołanie bojowe.

— Tomasz Marek

Ten wpis został opublikowany w kategorii Językowe dylematy i oznaczony tagami , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Jedna odpowiedź na „Odmiana nazwisk dwuczłonowych. Saryusz-Wolski

  1. Tomasz Marek pisze:

    SUPLEMENT. Wg prof Pisarka, który rozstrzygał detalicznie sprawę p. Saryusza-Wolskiego, „Saryusz” to przydomek, a nie herb, i dlatego należy i pierwszy i drugi człon nazwiska odmieniać.
    „Saryusz” to przydomek kilku rodów pieczętujących się herbem Jelita. Herb ten nosili rycerze pod Płowcami, wspomina o tym Długosz, ale jego początki są wcześniejsze. Herbem tym szczyciło się wielu powszechnie znanych Polaków; wśród nich: Witold Roman Lutosławski (kompozytor i dyrygent), Helena Mniszkówna (pisarka), Przecław Słota (autor pierwszego tekstu świeckiego w języku polskim), Jan Zamojski (kanclerz, założyciel ordynacji), Stefan Żeromski (pisarz), Ryszard Kaczorowski (prezydent RP), Ignacy Jan Paderewski (polityk, kompozytor i pianista).

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *