Pseudo-, quasi-, meta-, para- – czym się różnią

Szanowny Panie,
zwracam się z uprzejmym zapytaniem o poprawność językową.
Chodzi o prefiksy pseudo-, quasi-, meta- i para-.
Jaka jest między nimi różnica? Czy te prefiksy rządzą się jakimiś szczególnymi zasadami w ich doborze do konkretnych słów?
Będę wdzięczna za jakiekolwiek wskazówki
Z poważaniem
Magdalena

Prof. Mirosław Bańko w swoim Słowniku wyrazów kłopotliwych przedrostki niby-, quasi- i pseudo- omawia w ramach jednego wspólnego hasła. Nie rozróżnia ich co do znaczenia, ale przede wszystkim wskazuje, że różnią się pisownią.

Niby- prawie zawsze piszemy z dywizem, np. niby-gotyk, niby-poeta, niby-polski, ale pewna liczba terminów naukowych ma pisownię łączną, m.in. nibyjagoda i nibynóżka. Quasi- (wymawiane „kfaz-i”, nie „kłaz-i”) jest także pisane z dywizem, np. quazi-nauka, quasi-postępowy, natomiast cząstkę pseudo- piszemy łącznie, bez dywizu, chyba że określany nią wyraz zaczyna się wielką literą, np. pseudoartysta, pseudoklasyczny, ale pseudo-Polak.

Bardzo podobne znaczenie do wyżej wymienionych ma też ostatni z przedrostków, o które pyta Czytelniczka, czyli para-. Nowy słownik poprawnej polszczyzny definiuje go krótko:

pierwszy składnik wyrazów złożonych, pisany łącznie, o znaczeniu ‚niby, prawie’, np. parapsychologia, paradokumentalny, parageneza, paraliteracki, paramilitarny.

Gdybyśmy koniecznie chcieli wskazać subtelną różnicę znaczeniową zwłaszcza pomiędzy pseudo- i quasi-, można by się odwołać do definicji z wyżej wymienionego słownika. NSPP definiuje pseudo- jako: nieprawdziwy, rzekomy, udający coś lub kogoś, zaledwie podobny do tego, na co wskazuje podstawa. Z kolei quasi-: jakby, niemal, prawie; rzekomo.

Na koniec zostawiłem jedyny wyraz o wyraźnie innym znaczeniu, a mianowicie meta-. Podobnie jak prawie wszystkie przedrostki piszemy go łącznie z wyrazem, który poprzedza. Meta- może oznaczać: ponad, poza lub o czymś w innym kontekście. Przedrostek ten często występuje w wyrazach naukowych: metafizyka, metanauka, metateoria, metajęzyk.

Paweł Pomianek

Zobacz:
Wyrazy z przedrostkami

Ten wpis został opublikowany w kategorii Odpowiedzi na pytania i oznaczony tagami . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *