„Chcesz tego czy nie?”. Co z przecinkiem przed czy

Pani Ania w komentarzu pod wpisem Pawła Pomianka Przecinek przed czy napisała:

Dzień dobry.
Mam małe pytanie dotyczące tematu „czy”. A mianowicie – czy przed zaprzeczeniem „czy nie” stawiamy przecinek.
Bierze pan, czy nie?
Bierze pan czy nie?
Chcesz tego, czy nie?
Chcesz tego czy nie?
Znam ogólne zasady, lecz spotkałam się też z wyjaśnieniami, które się sobie przeciwstawiały, a chciałabym być pewna na sto procent.
Z góry dziękuję za odpowiedź.

Najpierw należy powiedzieć, że przecinek przed czy stawiamy wtedy, gdy owo czy pełni funkcję partykuły wprowadzającej zdanie podrzędne. W zdaniach, które Pani podała jako przykłady, widać, że czy pełni funkcję spójnika, który moglibyśmy swobodnie zamienić np. na lub, albo itd. Przecinka więc w takim przypadku nie powinno być. Zapiszemy te zdania tak:

Bierze pan czy nie? (bo mogłoby być: Bierze pan albo nie?)
Chcesz tego czy nie? (bo mogłoby być: Chcesz tego albo nie?)

Oba zdania w nawiasach, z zamienionym czy na albo, nawet jeżeli nie brzmią równie dobrze jak te ze spójnikiem czy, zachowały sens logiczny. To wystarczy, by z czystym językowym sumieniem zdecydować się na niepostawienie przecinka przed czy.

Mielibyśmy do czynienia z inną sytuacją, gdyby zdanie wyglądało tak:
Czy chcesz tego, czy nie – to nic nie zmienia.

Wtedy oczywiście przecinek przed czy powinien zostać postawiony, dlatego że mamy tu do czynienia z powtórzeniem spójników, tzw. polisyndetyzmem, o którym we wpisie wspomniał Paweł.

Tomasz Powyszyński


3 Replies to “„Chcesz tego czy nie?”. Co z przecinkiem przed czy”

  1. Tomasz Marek

    W kontekście komentarza sprzed chwili, zdań:
    Bierze pan czy nie?
    Chcesz tego czy nie?
    nie można zastąpić zdaniami:
    * Bierze pan albo nie?
    * Chcesz tego albo nie?
    W polszczyźnie innej niż gwara nie można złączyć przeciwieństw; przeciwieństwa można tylko sobie przeciwstawić. Stąd należy się w nich przecinek przed „czy”:
    Bierze pan, czy nie? (Bierze pan, czy nie [bierze]?)
    Chcesz tego, czy nie? (Chcesz tego, czy nie [chcesz]?)

  2. Tomasz Marek

    Przed „czy” jako partykułą pytającą przecinek się należy:
    „Chcesz kawy, czy herbaty?” (w znaczeniu: wybierz, co chcesz).
    Można powiedzieć, że wprowadza ona zdanie (właściwie całostkę zdaniopodobną, czyli elipsę: „czy [chcesz] herbaty”) podrzędne (choć co do podrzędności tej całostki miałbym wątpliwości).
    Przed „czy” jako łącznikiem przecinka nie stawiamy:
    „Chcesz kawy czy herbaty?” (w znaczeniu: czy chcesz cokolwiek?= chcesz kawy albo herbaty?).

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Strona dla każdego, dla kogo sposób, w jaki się wyraża czy w jaki pisze, jest ważny, jak również dla tych, którzy mają jakiś językowy dylemat i nie wiedzą, gdzie mogą znaleźć jego rozwiązanie. Piszcie do nas, a my na pewno w tym pomożemy. Paweł PomianekAutorami tekstów na stronie są Paweł Pomianek, gospodarz i właściciel serwisu, oraz jego współpracownicy.

Zadaj pytanie

Znajdź nas na Facebooku

Archiwa

Lipiec 2012
N P W Ś C P S
« Cze   Sie »
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293031  

Nasze nagrania