„Chcesz tego czy nie?”. Co z przecinkiem przed czy

Pani Ania w komentarzu pod wpisem Pawła Pomianka Przecinek przed czy napisała:

Dzień dobry.
Mam małe pytanie dotyczące tematu „czy”. A mianowicie – czy przed zaprzeczeniem „czy nie” stawiamy przecinek.
Bierze pan, czy nie?
Bierze pan czy nie?
Chcesz tego, czy nie?
Chcesz tego czy nie?
Znam ogólne zasady, lecz spotkałam się też z wyjaśnieniami, które się sobie przeciwstawiały, a chciałabym być pewna na sto procent.
Z góry dziękuję za odpowiedź.

Najpierw należy powiedzieć, że przecinek przed czy stawiamy wtedy, gdy owo czy pełni funkcję partykuły wprowadzającej zdanie podrzędne. W zdaniach, które Pani podała jako przykłady, widać, że czy pełni funkcję spójnika, który moglibyśmy swobodnie zamienić np. na lub, albo itd. Przecinka więc w takim przypadku nie powinno być. Zapiszemy te zdania tak:

Bierze pan czy nie? (bo mogłoby być: Bierze pan albo nie?)
Chcesz tego czy nie? (bo mogłoby być: Chcesz tego albo nie?)

Oba zdania w nawiasach, z zamienionym czy na albo, nawet jeżeli nie brzmią równie dobrze jak te ze spójnikiem czy, zachowały sens logiczny. To wystarczy, by z czystym językowym sumieniem zdecydować się na niepostawienie przecinka przed czy.

Mielibyśmy do czynienia z inną sytuacją, gdyby zdanie wyglądało tak:
Czy chcesz tego, czy nie – to nic nie zmienia.

Wtedy oczywiście przecinek przed czy powinien zostać postawiony, dlatego że mamy tu do czynienia z powtórzeniem spójników, tzw. polisyndetyzmem, o którym we wpisie wspomniał Paweł.

Tomasz Powyszyński


5 odpowiedzi do „„Chcesz tego czy nie?”. Co z przecinkiem przed czy”

  1. Błękitny Płomień

    Czy można prosić o wyjaśnienie, kto ma tutaj rację? Bo mamy wpis i komentarz – przeczące sobie wzajemnie. To nie pierwsza taka sytuacja, gdzie finalnie czytelnik nie wie, co jest poprawne. Dobrze by było, żeby w takich wypadkach ktoś rozstrzygał to definitywnie, bo chyba po to jest ten blog, żeby się dowiedzieć.
    Z góry dziękuję.

    • Paweł Pomianek

      To znaczy, w kwestii formalnej sprawa jest prosta: redakcja strony odpowiada za to, co jest we wpisach. Komentarze to prywatne opinie czytelników. Jeśli pojawiają się w nich korekty odnoszące się do wpisów, które trzeba wprowadzić, to je wprowadzamy na bieżąco. Nie czuję się cenzorem, żeby usuwać te komentarze, które mi się nie podobają lub z którymi się nie zgadzam, ani też, żeby kasować wpisy innych autorów, w przypadku których dokonałbym innej interpretacji. Przyznam, że jak korzystam z innych stron internetowych, to generalnie nie czytam komentarzy. Niemniej, tutaj część komentarzy zawiera na pewno cenne uzupełnienia. Lub inne spojrzenie.
      Proszę też pamiętać, że blog dotyczy kwestii językowych, w których sprawy pozostają bardzo często otwarte, a opinie mogą być zróżnicowane. Ma to być z zasady miejsce nie tylko przedstawiania reguł o języku, ale także miejsce merytorycznej debaty i wymiany opinii. Tak bardzo często jest w komentarzach. Z taką różnicą interpretacji owych czy mamy do czynienia we wpisie oraz w komentarzu. Nie jestem ani autorem wpisu, ani komentarza. Obie interpretacje są uprawnione i z czegoś wynikają. To spór o to, czy można dane zdanie zinterpretować w dany sposób. Mnie ta różnorodność interpretacyjna w językoznawstwie zachwyca 🙂 Pani nie?
      Jeśli chodzi o reguły językowe, to są one podane we wpisach z kategorii Baza informacji. Tam zazwyczaj nie powinno być wątpliwości. Reguły są jednoznaczne, ale też bardzo ogólne. Wprowadzanie ich w życie i stosowanie w praktyce to już całkiem inna para kaloszy.

  2. Tomasz Marek

    W kontekście komentarza sprzed chwili, zdań:
    Bierze pan czy nie?
    Chcesz tego czy nie?
    nie można zastąpić zdaniami:
    * Bierze pan albo nie?
    * Chcesz tego albo nie?
    W polszczyźnie innej niż gwara nie można złączyć przeciwieństw; przeciwieństwa można tylko sobie przeciwstawić. Stąd należy się w nich przecinek przed „czy”:
    Bierze pan, czy nie? (Bierze pan, czy nie [bierze]?)
    Chcesz tego, czy nie? (Chcesz tego, czy nie [chcesz]?)

  3. Tomasz Marek

    Przed „czy” jako partykułą pytającą przecinek się należy:
    „Chcesz kawy, czy herbaty?” (w znaczeniu: wybierz, co chcesz).
    Można powiedzieć, że wprowadza ona zdanie (właściwie całostkę zdaniopodobną, czyli elipsę: „czy [chcesz] herbaty”) podrzędne (choć co do podrzędności tej całostki miałbym wątpliwości).
    Przed „czy” jako łącznikiem przecinka nie stawiamy:
    „Chcesz kawy czy herbaty?” (w znaczeniu: czy chcesz cokolwiek?= chcesz kawy albo herbaty?).

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Jesteśmy pasjonatami polszczyzny i pracy ze słowem pisanym. Założyliśmy tę stronę, by dzielić się swoją wiedzą na temat naszego języka i rozwiązywać językowe dylematy naszych czytelników. Postawiliśmy sobie za cel także rzetelne przygotowywanie tekstów do druku i pomoc autorom podczas wszystkich kolejnych etapów procesu wydawniczego, dlatego oferujemy profesjonalną redakcję, korektę oraz skład i łamanie tekstu. Autorami tekstów na stronie są: Paweł Pomianek, gospodarz serwisu, właściciel firmy Językowe Dylematy, doświadczony redaktor tekstów oraz doradca językowy, a także zaproszeni goście.

Zadaj pytanie językowe!

Jeśli masz językowy dylemat, kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Najnowsze komentarze

  1. Czy nazwy takie jak Windows, Linux i FreeBSD się odmieniają przypadki? Czy poprawnie jest «Aplikacja dla Windows», «Aplikacja dla Linux»…

  2. Nie, w tym przypadku nie jest to konieczne. Wiele zależy od tego, czy używamy dla myśli jakiegoś specjalnego oznaczenia, czy…

  3. Czy myśli bohaterów też wprowadzamy koniecznie nowym akapitem jak wypowiedzi? Pozdrawiam

  4. Odpowiedź można z łatwością znaleźć w poradni językowej PWN: tutaj. „Akademia pana Kleksa”.

  5. "Akademia Pana Kleksa" czy "Akademia pana Kleksa" - który tytuł jest poprawny?

  6. Nie ma Pani racji. W tym przypadku bez spacji. W przypadku relacji spacji nie wstawiamy. Proszę zerknąć choćby do poradni…

  7. Tak, powinno się postawić spacje przed półpauzą i po niej.

Archiwa

lipiec 2012
N P W Ś C P S
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293031  

Nasze nagrania