Ciekawostki pochodzą z książek: Agaty Hąci Ucha, fochy, tarapaty oraz Łukasza Mackiewicza 497 błędów.
1.
Czy wiesz, że…
we wzorcowej polszczyźnie funkcję pełnimy, podczas gdy rolę odgrywamy? Jest tak pomimo tego, że wyrazy funkcja i rola oraz pełnić i ogrywać są tu synonimami. Wynika to ze zjawiska łączliwości leksykalno-semantycznej, czyli takiej właściwości wyrazów, która pozwala im bezkolizyjnie wchodzić w związki z innymi słowami. Kwestia tej łączliwości jest najtrudniejszą sferą w nauce każdego języka, zwłaszcza obcego. (Hącia, s. 275–277)
2.
Czy wiesz, że…
w zdaniach podrzędnych zawierających czasowniki ruchu spójniki by, aby, żeby można pominąć? Można powiedzieć zarówno: Przyszliśmy, by wręczyć ci prezent, jak i Przyszliśmy wręczyć ci prezent. Nie można natomiast tego pominięcia dokonać w innych przypadkach, np. w zdaniu Musisz dużo trenować, aby odzyskać formę spójnik aby jest konieczny. (Mackiewicz, s. 389)
3.
Czy wiesz, że…
określenia chciałbym, chciałabym, chcielibyśmy w zwrotach chciałbym prosić i podobnych, choć bywają często krytykowane i wyśmiewane (jako nielogiczne), są w pełni poprawne? W etykiecie językowej mają one utrwalone nieco inne znaczenie od dosłownego. Są bardzo grzeczne, gdyż wprowadzają dystans, zmniejszają kategoryczność i bezpośredniość przekazu. W polskiej kulturze im większy dystans, tym określenie jest grzeczniejsze. Dzięki dystansowi nikomu bowiem niczego nie narzucamy i nie przekraczamy niczyich granic. (Hącia, s. 328)
Wybór i oprac. Paweł Pomianek
