Czy wiesz, że… Ciekawostki językowe (79)

Ciekawostki pochodzą z książek: Agaty Hąci Ucha, fochy, tarapaty oraz Łukasza Mackiewicza 497 błędów.

Określenia chciałbym prosić i podobne, choć bywają często krytykowane i wyśmiewane (jako nielogiczne), są w pełni poprawne. / Zdjęcie: © Językowe Dylematy 2013, Dominika Pełka, obróbka: Melrose Studio Rzeszów

1.

Czy wiesz, że…

we wzorcowej polszczyźnie funkcję pełnimy, podczas gdy rolę odgrywamy? Jest tak pomimo tego, że wyrazy funkcja i rola oraz pełnić i ogrywać są tu synonimami. Wynika to ze zjawiska łączliwości leksykalno-semantycznej, czyli takiej właściwości wyrazów, która pozwala im bezkolizyjnie wchodzić w związki z innymi słowami. Kwestia tej łączliwości jest najtrudniejszą sferą w nauce każdego języka, zwłaszcza obcego. (Hącia, s. 275–277)

2.

Czy wiesz, że…

w zdaniach podrzędnych zawierających czasowniki ruchu spójniki by, aby, żeby można pominąć? Można powiedzieć zarówno: Przyszliśmy, by wręczyć ci prezent, jak i Przyszliśmy wręczyć ci prezent. Nie można natomiast tego pominięcia dokonać w innych przypadkach, np. w zdaniu Musisz dużo trenować, aby odzyskać formę spójnik aby jest konieczny. (Mackiewicz, s. 389)

3.

Czy wiesz, że…

określenia chciałbym, chciałabym, chcielibyśmy w zwrotach chciałbym prosić i podobnych, choć bywają często krytykowane i wyśmiewane (jako nielogiczne), są w pełni poprawne? W etykiecie językowej mają one utrwalone nieco inne znaczenie od dosłownego. Są bardzo grzeczne, gdyż wprowadzają dystans, zmniejszają kategoryczność i bezpośredniość przekazu. W polskiej kulturze im większy dystans, tym określenie jest grzeczniejsze. Dzięki dystansowi nikomu bowiem niczego nie narzucamy i nie przekraczamy niczyich granic. (Hącia, s. 328)

Wybór i oprac. Paweł Pomianek


Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Jesteśmy pasjonatami polszczyzny i pracy ze słowem pisanym. Założyliśmy tę stronę, by dzielić się swoją wiedzą na temat naszego języka i rozwiązywać językowe dylematy naszych czytelników. Postawiliśmy sobie za cel także rzetelne przygotowywanie tekstów do druku i pomoc autorom podczas wszystkich kolejnych etapów procesu wydawniczego, dlatego oferujemy profesjonalną redakcję, korektę oraz skład i łamanie tekstu. Autorami tekstów na stronie są: Paweł Pomianek, gospodarz serwisu, właściciel firmy Językowe Dylematy, doświadczony redaktor tekstów oraz doradca językowy, a także zaproszeni goście.

Zadaj pytanie językowe!

Jeśli masz językowy dylemat, kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Archiwa

styczeń 2021
N P W Ś C P S
 12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
31  

Nasze nagrania