Czy wiesz, że… Ciekawostki językowe (17)

Poprawne formy to odgrywać rolę oraz pełnić funkcję? Odgrywać funkcję i pełnić rolę mają status błędu. Na zdjęciach: Kasia, Madzia i Dominika

W tym miesiącu ciekawostki przygotował dla nas nasz Czytelnik Kacper Kaczmarczyk. Serdecznie dziękujemy!

1.
Czy wiesz, że…

poprawne formy to odgrywać rolę oraz pełnić funkcję? Frazeologizmy odgrywać funkcję/pełnić rolę są wynikiem tzw. kontaminacji – skrzyżowania – i mają status błędu.

2.
Czy wiesz, że…

nazwę miejscowości Ruciane-Nida odmienia się następująco: (czego?) Rucianego-Nidy, (czemu?) Rucianemu-Nidzie, (co?) Ruciane-Nidę, (z czym?) Rucianem-Nidą, (o czym?) Rucianem-Nidzie, (o!) Ruciane-Nido?

3.
Czy wiesz, że…

piszemy i mówimy twardy (nie: ciężki) orzech do zgryzienia?

4. Czy wiesz, że…
słowo ignorancja to wcale nie synonim ignorowania? Wyraz ten oznacza „nieznajomość czegoś lub brak wiedzy z jakiejś dziedziny” (SJP PWN).

5.
Czy wiesz, że…

prasowanie, kupienie czy lubienie to nie czasowniki? Są to tzw. rzeczowniki odczasownikowe.


5 Replies to “Czy wiesz, że… Ciekawostki językowe (17)”

  1. Tomasz Marek

    «Opinia, którą Pan przytoczył, nie jest nowa, ale coraz bardziej staje się martwym zaleceniem poprawnościowym. Zwroty „pełnić (spełniać) rolę” traktowano dawniej jako błędy (kalki składniowe z języka rosyjskiego), nowsze słowniki poprawnej polszczyzny włączają je do tzw. normy potocznej, użytkowej, ale w polszczyźnie zwroty te bynajmniej nie są nacechowane potocznością (w sensie stylistycznym). Za zaletę zwrotu „odgrywać rolę” można uważać to, że nawiązuje on do gry teatralnej, czyli do swojego źródła. „Pełnić rolę” jest natomiast wygodne, gdyż oparte na czasowniku, który wchodzi w skład wielu podobnych zwrotów, np. „pełnić funkcję, obowiązki, swoją powinność, misję, służbę, dyżur”.»
    M. Bańko, UW

  2. Artur J.

    Taka śmieszna sprawa z tym „pełnić/spełniać rolę”, że używali tej formy jeszcze przed wojną np. Boy i Antoni Słonimski, a i u wielu polonistów dawniej i dziś można ją spotkać, nawet w akademickich podręcznikach gramatyki języka polskiego. Tak że nie ma co się na nią za bardzo obrażać, zresztą nawet Słownik poprawnej polszczyzny opatruje ją tylko kwalifikatorem „pot.”.

  3. Marcin Kucharski

    Dzięki Wam wyeliminuję u siebie kolejny błąd. Złapałem się na tym, że dość często używałem „pełnić rolę”. Chyba wyrażenie to zbyt mocno upowszechniło się w języku, aby mocno raziło, bo nawet prof. Bańko jej stanowczo nie neguje.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Strona dla każdego, dla kogo sposób, w jaki się wyraża czy w jaki pisze, jest ważny, jak również dla tych, którzy mają jakiś językowy dylemat i nie wiedzą, gdzie mogą znaleźć jego rozwiązanie. Piszcie do nas, a my na pewno w tym pomożemy. Paweł PomianekAutorami tekstów na stronie są Paweł Pomianek, gospodarz i właściciel serwisu, oraz jego współpracownicy.

Zadaj pytanie

Znajdź nas na Facebooku

Archiwa

Styczeń 2015
N P W Ś C P S
« Gru   Lut »
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031

Nasze nagrania