Adekwatny – nadużycia

Ostatnio otrzymaliśmy następującą korespondencję:

Witam serdecznie. Użyłam dziś sformułowania: „uczeń dokonuje adekwatnej samooceny” i usłyszałam zarzut, że słowo „adekwatny” musi być zawsze użyty z „do”. Rozumiem, że w sytuacji, gdy np. mówię: dzisiejsza sytuacja jest adekwatna do wczorajszej. Jednak jako związek frazeologiczny (przymiotnika z rzeczownikiem) wydaje mi się poprawny. Połączenie tych słów często słyszę w czasie wykładów. Co o tym Pan sądzi? Pozdrawiam.

Szanowna Pani,

sądzę, że jeśli z użytym sformułowaniem jest problem, to nie tyle dotyczy on składni, ile użycia wyrazu w błędnym znaczeniu.

Poniżej przytaczam wszystko co na temat słowa adekwatne zamieszczono w Nowym słowniku poprawnej polszczyzny:

adekwatny st. w. adekwatniejszy a. bardziej adekwatny erud. zgodny z czymś, odpowiadający czemuś; odpowiedni: Ocena była adekwatna, lepiej: odpowiednia, dostosowana, do wiedzy ucznia. A. do czegoś (nie: z czymś, nie: dla czegoś, nie: względem czegoś): Reakcja była adekwatna do sytuacji (nie: z sytuacją, nie: dla sytuacji, nie: względem sytuacji). Planowanie adekwatne do współczesnej ekonomiki (nie: ze współczesną ekonomiką, nie: dla współczesnej ekonomiki, nie: względem współczesnej ekonomiki). Błędne w zn. ‚bardzo dobry’. Np.: Adekwatna, poprawnie: poprawna, dobra, właściwa, odpowiedź.

Czyli jeśli przytoczone wyżej słowa miałyby oznaczać odpowiednią samoocenę, to można je zaakceptować, choć słownik sugeruje, że lepiej byłoby po prostu użyć wyrazu odpowiednia, a nie adekwatna.

Wystarczy jednak delikatna zmiana znaczenia na poprawną, właściwą samoocenę, by – zgodnie z tym co sugeruje nam słownik – użycie wyrazu adekwatny było po prostu błędem. Żeby można było dokonać ostatecznej oceny, przydałby się na pewno nieco szerszy kontekst, choć mam obawy, że chodzi tutaj jednak o poprawność samooceny.

W każdym razie, biorąc pod uwagę powyższe, zdecydowanie lepiej byłoby w takim kontekście wstrzymać się z używaniem wyrażenia adekwatna samoocena i – uwzględniając znaczenie – skorzystać z któregoś z wyrazów sugerowanych przez słownik.

Paweł Pomianek

Ten wpis został opublikowany w kategorii Odpowiedzi na pytania i oznaczony tagami . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Jedna odpowiedź na „Adekwatny – nadużycia

  1. Barbara B. pisze:

    Witam,

    Ja tylko w jednej sprawie 🙂 – dodania szerszego kontekstu.
    Jestem trenerem rozwoju osobistego, więc z samooceną klientów mam do czynienia często. Samooceną zdecydowanie można uznać za „adekwatną”, ponieważ w kontekście rozwoju osobistego powinna ona stać się ADEKWATNA DO RZECZYWISTOŚCI (czyli odpowiadająca rzeczywistości, zawierająca obraz precyzyjnie nazwanych zarówno mocnych stron, jak i słabych – bez przerysowania lub niedoceniania którejkolwiek z nich).
    Jest więc to użycie poprawne znaczeniowo – o ile oczywiście mamy na myśli, że w/w samoocena jest adekwatna DO rzeczywistości, a nie adekwatna Z. 🙂
    Serdecznie pozdrawiam.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *