Tradycyjnie na koniec miesiąca prezentujemy garść językowych ciekawostek.
1.
Czy wiesz, że…
list czy dokumenty możemy wysłać na adres lub pod adresem? Przy czym ta pierwsza konstrukcja jest częstsza. Niekiedy pojawia się także forma skontaminowana pod adres, ale część wydawnictw poprawnościowych jej nie akceptuje.
Źródło: https://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/na-adres-pod-adresem-pod-adres;659.html
2.
Czy wiesz, że…
imię Mariola ma dwie poprawne formy wołacza: Mariolu oraz Mariolo? Ta pierwsza wersja jest częstsza i nie rodzi wątpliwości. Druga forma, Mariolo, bywa kwestionowana przez niektóre wydawnictwa poprawnościowe (jak Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN), ale inne (np. ważny w tym kontekście Słownik imion Jana Grzeni) w pełni ją aprobują.
Źródło: https://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/Mariola;12597.html
3.
Zapewne wiesz, że…
wyrazy cytaty (pochodzące z języków obcych i zachowujące swoją oryginalną pisownię) zapisujemy kursywą. Tyle że tutaj rodzi się problem, na ile dany wyraz jest przyswojony. W swojej poradzie sprzed kilku lat na stronach poradni językowej PWN prof. Mirosław Bańko za wyrazy, których nie powinniśmy oznaczać kursywą, uznał: lunch, cocktail, hobby, holding, leasing, lobbing czy fair. Jak wyjaśnia, „do pewnego stopnia przystosowały się [one] do języka polskiego”. Podaje też kilka kryteriów, którymi możemy się kierować, przy podejmowaniu decyzji, czy dany wyraz pochylić. W odniesieniu do wspomnianych wyrazów wskazuje argumenty za ich przyswojeniem, wyjaśniając, że: „Widać to w ich odmianie (np. holdingi), w tym, że stały się podstawą wyrazów pochodnych (np. cocktailowy) lub weszły bez oporów w pewne ściśle wyznaczone, a więc „niegościnne” konteksty (nie fair). Są to przybysze już zasymilowani, nie wypada więc oznaczać ich kursywą, czyli podkreślać ich obcość”.
Źródło: https://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/wyrazy-cytaty;14850.html
4.
Czy wiesz, że…
słowniki różnią się co do tego, czy potoczne określenie oznaczające ‘natychmiast, błyskawicznie’ powinniśmy zapisywać w try miga czy w trymiga? Wielki słownik ortograficzny języka polskiego (PWN, 2003) zaleca wyłącznie pisownię rozdzielną (w try miga), ale już w Innym słowniku poprawnej polszczyzny (PWN, 2000) czy Nowym słowniku poprawnej polszczyzny (PWN, 2003) znajdziemy tylko zapis w trymiga. Wydaje się, że nic nie stoi na przeszkodzie, by autor danego tekstu wybrał sobie, który zapis mu odpowiada: bardziej odpowiadający wymowie (w trymiga) czy bliższy obcojęzycznemu oryginałowi (w try miga).
Źródło: https://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/w-try-miga;6308.html
Wybór i oprac. Paweł Pomianek
