Kiedy swój, kiedy mój. Kiedy swojej, kiedy jej

Jaka jest różnica między mój i swój? Czy kontekst zawsze ma znaczenie?

Źródło: unsplash.com

Mój i swój należą do zaimków, których nie stosujemy zamiennie – nie są to synonimy. Dlatego też użycie każdego z nich powinno być uzależnione od kontekstu wynikającego ze zdania, w którym one występują. Jeśli dana rzecz należy do określonej osoby lub też ta osoba wypowiada się o osobach, które są jej bliskie – w takich przypadkach zdecydowanie użyjemy zaimka swój. Przykładowo: Zdecydowałam, że jednak wezmę swój plecak. Zastosowanie tutaj zaimka mój jest do zaakceptowania (oczywiście w mowie potocznej), lepiej jednak w tego typu przypadkach używać zaimka swój, który jest wariantem wzorcowym.

Według słownika języka polskiego zaimek swój – używany w określonych kontekstach –pełni funkcję zastępczą dla zaimków dzierżawczych, do których należą kolejno: mój, twój, nasz, wasz, jego, jej, ich. Oznacza on, że to, co wyraża rzeczownik, należy albo odnosi się:

  • do mówiącego;
  • do osoby, do której zwraca się mówiący;
  • do grupy osób, do której należy też mówiący;
  • do grupy osób, w której skład wchodzi osoba, do której zwraca się mówiący albo do innych osób lub rzeczy.

Stosowanie zaimka mój uzasadnione jest w sytuacji, gdy podmiot występujący w danym zdaniu nie ma związku z tym, co ogólnie przekazuje nam treść zdania, np. Ktoś wypił moją kawę. Dla osób, które mają z tym problem, najlepszym przykładem może być porównanie, które zaproponował kiedyś prof. Bańko: „Spotkał się ze swoją żoną” i „Spotkał się z moją żoną”. Przytoczone przykłady pozwalają w łatwy sposób dostrzec różnicę. Warto jednak pamiętać, że nie w każdym przypadku może mieć to zastosowanie.

Analogiczne reguły rządzą używaniem zaimków swojej i jejswojej stosujemy tak jak swój, a jej – jak mój. Poniżej przedstawiam przykłady użycia obu tych form w konkretnych kontekstach:

Marta wybierała się na wycieczkę. Monika pomyślała, że brat nudzi się w domu i poprosiła, by zabrała Marka ze sobą. Marta pojechała więc na wycieczkę z jej bratem.

Ale:

Marta wybierała się na wycieczkę. Zauważyła, że Kamil, jej brat, wyraźnie się nudzi. Pojechała więc na wycieczkę razem ze swoim (nie z jej) bratem.

Zdarza się, że te zaimki są mylone, co może prowadzić do nieporozumień. Bardzo często – może nawet nagminnie – błąd ten jest powielany również przez wielu autorów.

– Natalia Kiełb

Źródła:

Łukasz Mackiewicz, 497 błędów. Jak nie zbłądzić w zawiłościach polszczyzny, Elbląg 2018

https://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/moj-i-swoj;10151.html

https://sjp.pwn.pl/sjp/swoj-I;2525521.html


Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Jesteśmy pasjonatami polszczyzny i pracy ze słowem pisanym. Założyliśmy tę stronę, by dzielić się swoją wiedzą na temat naszego języka i rozwiązywać językowe dylematy naszych czytelników. Postawiliśmy sobie za cel także rzetelne przygotowywanie tekstów do druku i pomoc autorom podczas wszystkich kolejnych etapów procesu wydawniczego, dlatego oferujemy profesjonalną redakcję, korektę oraz skład i łamanie tekstu. Autorami tekstów na stronie są: Paweł Pomianek, gospodarz serwisu, właściciel firmy Językowe Dylematy, doświadczony redaktor tekstów oraz doradca językowy, a także zaproszeni goście.

Zadaj pytanie językowe!

Jeśli masz językowy dylemat, kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Polub nas!

Najnowsze komentarze

  1. Nazwy sakramentów poza Eucharystią piszemy małą literą. Na zaproszeniu wolno nam pewnie napisać ze względów uczuciowych wielką literą, ale i…

  2. Witam, napisalam w zaproszeniu: zapraszam na bierzmownie mała litera slowo bierzmowanie, czy to straszne "fo pa"? Pozdrawiam :)

  3. Przed pierwszym? Przed czy wynika to z tego? Naprawdę Pani o to pyta, czy zapomniała Pani czegoś wkleić, a miało…

  4. Dzień dobry. Mam dylemat językowy. Czy w podanym poniżej przypadku będzie występował przecinek przed "czy"? Chodzi mi o pierwsze użyte…

  5. Dzień dobry. Dostępne słowniki wskazują formę krótkofalowiec: https://sjp.pwn.pl/doroszewski/krotkofalowiec;5443948.html https://sjp.pwn.pl/so/krotkofalowiec;4455133.html

  6. Dzień dobry Mam pytanie, a zarazem dylemat. Jestem twórca filmów na kanale YT. Jako twórca, często pełnię także rolę lektora.…

  7. Polszczyzna jest językiem, w którym wyrazy odmieniamy. Aby nie odmieniać danego wyrazu, musi istnieć reguła na podparcie tego zwyczaju lub…

  8. Czy nazwy takie jak Windows, Linux i FreeBSD się odmieniają przypadki? Czy poprawnie jest «Aplikacja dla Windows», «Aplikacja dla Linux»…

Archiwa

lipiec 2021
N P W Ś C P S
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031

Nasze nagrania