Kiedy swój, kiedy mój. Kiedy swojej, kiedy jej

Jaka jest różnica między mój i swój? Czy kontekst zawsze ma znaczenie?

Źródło: unsplash.com

Mój i swój należą do zaimków, których nie stosujemy zamiennie – nie są to synonimy. Dlatego też użycie każdego z nich powinno być uzależnione od kontekstu wynikającego ze zdania, w którym one występują. Jeśli dana rzecz należy do określonej osoby lub też ta osoba wypowiada się o osobach, które są jej bliskie – w takich przypadkach zdecydowanie użyjemy zaimka swój. Przykładowo: Zdecydowałam, że jednak wezmę swój plecak. Zastosowanie tutaj zaimka mój jest do zaakceptowania (oczywiście w mowie potocznej), lepiej jednak w tego typu przypadkach używać zaimka swój, który jest wariantem wzorcowym.

Według słownika języka polskiego zaimek swój – używany w określonych kontekstach –pełni funkcję zastępczą dla zaimków dzierżawczych, do których należą kolejno: mój, twój, nasz, wasz, jego, jej, ich. Oznacza on, że to, co wyraża rzeczownik, należy albo odnosi się:

  • do mówiącego;
  • do osoby, do której zwraca się mówiący;
  • do grupy osób, do której należy też mówiący;
  • do grupy osób, w której skład wchodzi osoba, do której zwraca się mówiący albo do innych osób lub rzeczy.

Stosowanie zaimka mój uzasadnione jest w sytuacji, gdy podmiot występujący w danym zdaniu nie ma związku z tym, co ogólnie przekazuje nam treść zdania, np. Ktoś wypił moją kawę. Dla osób, które mają z tym problem, najlepszym przykładem może być porównanie, które zaproponował kiedyś prof. Bańko: „Spotkał się ze swoją żoną” i „Spotkał się z moją żoną”. Przytoczone przykłady pozwalają w łatwy sposób dostrzec różnicę. Warto jednak pamiętać, że nie w każdym przypadku może mieć to zastosowanie.

Analogiczne reguły rządzą używaniem zaimków swojej i jejswojej stosujemy tak jak swój, a jej – jak mój. Poniżej przedstawiam przykłady użycia obu tych form w konkretnych kontekstach:

Marta wybierała się na wycieczkę. Monika pomyślała, że brat nudzi się w domu i poprosiła, by zabrała Marka ze sobą. Marta pojechała więc na wycieczkę z jej bratem.

Ale:

Marta wybierała się na wycieczkę. Zauważyła, że Kamil, jej brat, wyraźnie się nudzi. Pojechała więc na wycieczkę razem ze swoim (nie z jej) bratem.

Zdarza się, że te zaimki są mylone, co może prowadzić do nieporozumień. Bardzo często – może nawet nagminnie – błąd ten jest powielany również przez wielu autorów.

– Natalia Kiełb

Źródła:

Łukasz Mackiewicz, 497 błędów. Jak nie zbłądzić w zawiłościach polszczyzny, Elbląg 2018

https://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/moj-i-swoj;10151.html

https://sjp.pwn.pl/sjp/swoj-I;2525521.html


Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Strona dla każdego, dla kogo sposób, w jaki się wyraża czy w jaki pisze, jest ważny, jak również dla tych, którzy mają jakiś językowy dylemat i nie wiedzą, gdzie mogą znaleźć jego rozwiązanie. Piszcie do nas, a my na pewno w tym pomożemy. Paweł PomianekAutorami tekstów na stronie są Paweł Pomianek, gospodarz serwisu i właściciel firmy Językowe Dylematy, od kilkunastu lat zajmujący się redakcją i korektą tekstów oraz poradnictwem językowym, a także zaproszeni goście.

Zadaj pytanie

Archiwa

lipiec 2021
N P W Ś C P S
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031

Nasze nagrania