Technika podczerwieni, podczerwieniowa czy podczerwienna

Kilka dni temu napisa艂a do nas pani Aneta:

Szanowna Redakcjo

Mam problem z podczerwieni膮 馃檪
Jak okre艣li膰 technik臋 grzewcz膮 bazuj膮c膮 na promieniowaniu podczerwonym?
Technika podczerwieniowa czy mo偶e podczerwienna?

S艂owniki nie daj膮 tu 偶adnej podpowiedzi, a na stronach firm oferuj膮cych promienniki podczerwieni (w r贸znych funkcjach) panuje spora dowolno艣膰 j臋zykowa.

Uprzejmie dzi臋kuj臋 za pomoc i pozdrawiam.

Szanowna Pani,

skoro s艂owniki nie daj膮 podpowiedzi, to i ja nie b臋d臋 w艂adny udzieli膰 ostatecznej odpowiedzi. Zazwyczaj w takich przypadkach nale偶y za艂o偶y膰, 偶e p贸ki jedna forma nie zosta艂a 鈥瀘statecznie skodyfikowana鈥, to mo偶na korzysta膰 z tej, kt贸ra wydaje si臋 najlepsza. Z czasem, ta kt贸ra uzyska przewag臋 w cz臋stotliwo艣ci u偶ycia wejdzie do s艂ownik贸w jako obowi膮zuj膮ca.

Niemniej, istnieje pewna zasada, z kt贸rej warto skorzysta膰, by w takiej sytuacji stworzy膰 neologizm najbardziej odpowiedni pod wzgl臋dem zasad polskiego s艂owotw贸rstwa. Kr贸tko j膮 om贸wi臋, i pozostawi臋 Pani rozstrzygni臋cie, kt贸ra forma b臋dzie najbardziej odpowiednia, poniewa偶 Pani 鈥 jako osoba, 偶e tak powiem, siedz膮ca w temacie (przynajmniej tak zak艂adam, bior膮c pod uwag臋 zainteresowanie), a przy tym dbaj膮ca o poprawno艣膰 j臋zykow膮 (o czym 艣wiadczy Pani pytanie) 鈥 b臋dzie mia艂a by膰 mo偶e lepsze wyczucie, kt贸r膮 form臋 w tym wypadku nale偶y wybra膰.

Ot贸偶, trzeba si臋 przyjrze膰, jak stworzone by艂y tego typu przymiotniki okre艣laj膮ce technik臋. Jakie ko艅c贸wki by艂y dodawane do danego rzeczownika w celu stworzenia przymiotnika. Trzeba tutaj jednak szuka膰 wyrazu po pierwsze zbudowanego w do艣膰 podobny spos贸b jak podczerwie艅, a po drugie nale偶膮cego do wzgl臋dnie tej samej grupy tak偶e pod wzgl臋dem znaczenia.

Bardziej szczeg贸艂owe regu艂y s艂owotw贸rcze znale藕膰 mo偶na w s艂ownikach. Ja tutaj przytaczam jedynie informacj臋 o tzw. kryterium systemowo艣ci, o kt贸rym wspomnia艂em wy偶ej 鈥 ono jest cz臋sto kluczem do poprawnego tworzenia neologizm贸w:

Wymaga [zasada systemowo艣ci], aby termin w艂a艣ciwie wyznacza艂 (poprzez form臋 i znaczenie) swoje miejsce w ca艂ym systemie s艂ownictwa specjalnego, a tym samym i miejsce nazywanego poj臋cia w systemie poj臋膰 danej dziedziny. Zgodnie z t膮 zasad膮 powinno si臋 preferowa膰 tworzenie takich termin贸w, kt贸re uzupe艂nia艂yby istniej膮ce ju偶 rodziny wyrazowe, oczywi艣cie w tych wypadkach, w kt贸rych poj臋cie (przedmiot) oznaczane przez tworzony termin pozostaje w odpowiednim zwi膮zku z poj臋ciami, oznaczanymi przez terminy nale偶膮ce do danej rodziny wyrazowej. Nazwy poj臋膰 pokrewnych powinny wi臋c by膰 same r贸wnie偶 pokrewne w sensie s艂owotw贸rczym. Je偶eli termin spe艂nia zasad臋 systemowo艣ci, to ju偶 z jego brzmienia mo偶na wywnioskowa膰, do jakiej znanej grupy nale偶y poj臋cie przez niego nazwane.

(Nowy s艂ownik poprawnej polszczyzny)

Pawe艂 Pomianek

PS Gdybym jednak mia艂 si臋 kr贸tko wypowiedzie膰 na temat tego konkretnego przypadku鈥 Z tego co widz臋, na razie niemal wsz臋dzie u偶ywa si臋 okre艣lenia technika podczerwieni. By膰 mo偶e nale偶a艂oby si臋 tego trzyma膰. Natomiast je艣li mia艂bym wybra膰 spo艣r贸d zaproponowanych przez pani膮 przymiotnik贸w, to mamy w s艂owniku stosunkowo nowe okre艣lenia: technika impulsowa, analogowa, mikorskopowa 鈥 wszystkie dotycz膮 wyraz贸w do艣膰 zbli偶onych znaczeniowo i okre艣laj膮cych nowe technologie i wszystkie maj膮 ko艅c贸wk臋 -owa. Na pewno warto wzi膮膰 to pod uwag臋.


One Reply to “Technika podczerwieni, podczerwieniowa czy podczerwienna”

Dodaj komentarz

Tw贸j adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Jeste艣my pasjonatami polszczyzny i pracy ze s艂owem pisanym. Za艂o偶yli艣my t臋 stron臋, by dzieli膰 si臋 swoj膮 wiedz膮 na temat naszego j臋zyka i rozwi膮zywa膰 j臋zykowe dylematy naszych czytelnik贸w. Postawili艣my sobie za cel tak偶e rzetelne przygotowywanie tekst贸w do druku i pomoc autorom podczas wszystkich kolejnych etap贸w procesu wydawniczego, dlatego oferujemy profesjonaln膮 redakcj臋, korekt臋 oraz sk艂ad i 艂amanie tekstu. Autorami tekst贸w na stronie s膮: Pawe艂 Pomianek, gospodarz serwisu, w艂a艣ciciel firmy J臋zykowe Dylematy, do艣wiadczony redaktor tekst贸w oraz doradca j臋zykowy, a tak偶e zaproszeni go艣cie.

Zadaj pytanie j臋zykowe!

Je艣li masz j臋zykowy dylemat, kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Archiwa

lipiec 2012
N P W C P S
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293031  

Nasze nagrania