Czy ponadto, poza tym, oczywiście, według mnie – oddzielamy przecinkami?

Ostatnio kilkoro Czytelników podzieliło się
z nami wątpliwościami dotyczącymi interpunkcji (przytaczam pytania we fragmentach):

Jak się ma sprawa ze stawianiem przycinka po wyrazie „Oczywiście”, który występuje na początku zdania? (…) czy po „Ponad to” i „Poza tym” trzeba postawić przecinek?

Mam problem odnośnie używania połączeń typu: „Co więcej” i „Ponadto”. Czy jeśli te dwa połączenie występują na początku zdania – to trzeba postawić zaraz za nimi przecinek?

Czy po wyrażeniach „według mnie”, „według powszechnej opinii” itd. stawia się przecinek?

Powyższe pytania o interpunkcję są w pewnym sensie do siebie podobne – dotyczą przede wszystkim słów i wyrażeń w pozycji inicjalnej w zdaniu. Poza tym w większości przypadków mamy do czynienia z tzw. modulantami, czyli takimi wyrazami (lub takimi grupami wyrazów), które są elementami pozakonstrukcyjnymi w wypowiedzeniu – zaznaczają jedynie postawę mówiącego wobec treści wypowiedzi (np. owszem, naprawdę, istotnie, podobno, chyba, pewnie, na pewno, niestety, oczywiście). Wątpliwość dotycząca przecinka lub jego braku po tych wyrażeniach pojawia się bardzo często. Prawdopodobnie mamy z tym problem, ponieważ intonacja naszego głosu sugeruje nam przecinek. Wydaje się również, że nie bez znaczenia są w tym wypadku wpływy języka angielskiego (nauczeni jesteśmy stawiać przecinki po analogicznych wyrażeniach, tj.: moreover, last but not least, in my opinion). Tymczasem naszą interpunkcją rządzi przede wszystkim składnia, a znaki przestankowania wprowadzać można tylko dla celów znaczeniowo-składniowych i emocjonalnych.

Jest to niestety zasada ogólna, a każdy przypadek – jednostkowy. Prof. Jerzy Podracki podsumowuje, że reguły przestankowania w przypadku modulantów są nieprecyzyjne oraz że jesteśmy skazani na pewnego rodzaju intuicję interpunkcyjną. Prof. Bańko z kolei zwraca uwagę na niesłuszną tendencję nadużywania przecinka po wyrażeniach inicjalnych.

Aby przedstawić rzecz jak najczytelniej, omówię podane przykłady po kolei, opierając się głównie na Słowniku interpunkcyjnym języka polskiego prof. Podrackiego.

Ponadto (oprócz tego, w dodatku) – interpunkcja niejednolita, ale przeważa zasada nieoddzielania przecinkiem od sąsiednich wyrazów. Trzeba jednak zaznaczyć, że bezpośrednio po tym modulancie może pojawić się zdanie lub wyrażenie wtrącone ujęte w dwa przecinki. Napiszemy wówczas bez przecinka: Ponadto cały czas pracował za darmo, ale postawimy przecinek, gdy napiszemy: Ponadto, choć trudno w to uwierzyć, cały czas pracował za darmo.

Poza tym – na początku zdania występuje bez przecinka, np. Poza tym bardzo się spieszę.

Oczywiście (naturalnie, rzeczywiście, rzecz prosta) – interpunkcja niejednolita, lecz najczęściej wyrazu tego nie oddziela się przecinkiem, nawet w środku wypowiedzenia, np. Idę oczywiście z wami oraz Oczywiście chciałabym być gdzie indziej. Jeśli jednak uznamy, że modulant ten ma charakter wtrącony lub jest równoważnikiem zdania (zwłaszcza na początku wypowiedzi), oddziela się go przecinkiem lub przecinkami, np. – Jesteś niewinny? – Oczywiście, to była pomyłka, a także Nie mogłem, oczywiście, jej powiedzieć.

Według mnie, według powszechnej opinii  (a także stosownie do, zależnie od, w odniesieniu do, itd.) –  człony te można oddzielić przecinkiem (lub myślnikiem), gdy uznamy je za rodzaj wtrącenia lub za równoważnik zdania, ale można ich także nie oddzielać, np. Według ciebie – powinienem się ożenić? lub Według naszych ustaleń nie ma powodu do niepokoju.

Co więcej – wyrażenie ekspresywne, które uwydatnia zmianę sytuacji, zbliżone do równoważnika zdania; oddziela się je przecinkiem lub myślnikami, np. Co więcej, musisz powiedzieć jej prawdę, a także Była ładna, co więcej, wiedziała o tym.

Kamila Młodzianko

Ten wpis został opublikowany w kategorii Odpowiedzi na pytania i oznaczony tagami , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>