Jak zapisywać wyraz „szczerze?” wpleciony w zdanie

Myślę, że niejeden autor i chyba niemal każdy redaktor zastanawiał się nad tym, jak najzgrabniej zapisać często pojawiające się w tekstach dialogowych pytanie retoryczne „szczerze?”, które zazwyczaj występuje po prostu w środku zdania.

Oczywiście można by szukać interpretacji, w której podany wyraz potraktujemy jako osobne zdanie. Wówczas zapis wyglądałby np. tak:

Zdjęcie: Vlada Karpovich, Pexels.

Przepraszam za moje zachowanie, ale… Szczerze? Nie czuję się komfortowo wśród tych ludzi.

Taka wersja na pewno jest do obrony. Ale czy podobne rozdzielenie zdania na trzy jest na pewno optymalne? Wydaje się, że Przepraszam za moje zachowanie, ale nie czuję się komfortowo wśród tych ludzi jest jednym zdaniem, nawet gdy naturalnie mamy ochotę zapisać je z wielokropkiem sugerującym namysł, jak to powiedzieć, czy raczej budującym napięcie, że oto zaraz wyrażę coś ważnego, przełomowego (Przepraszam za moje zachowanie, ale… nie czuję się komfortowo wśród tych ludzi).

Jeszcze bardziej widoczne może to być w jednym ze zdań, na które trafiłem jakiś czas temu w redagowanej powieści:

Kocham go najbardziej na świecie i… Szczerze? Mam gdzieś to, że spotykał się z Molly.

Tutaj tym bardziej przydałoby się rozwiązanie pozwalające połączyć te trzy zdania w jedno.

I takie – stosunkowo proste – rozwiązanie istnieje.

Wtrącone pytanie retoryczne możemy przecież umieścić otoczone myślnikami, tzn.:

Przepraszam za moje zachowanie, ale – szczerze? – nie czuję się komfortowo wśród tych ludzi.
Kocham go najbardziej na świecie i – szczerze? – mam gdzieś to, że spotykał się z Molly.
Uważam, że ta decyzja była błędna, ale – szczerze? – nie mam pomysłu, jak to naprawić.

Ten zapis wyraźnie wskazuje, że szczerze? jest ciałem obcym względem zdania głównego, a jednocześnie go nie kończy. Tym, którzy być może są zaskoczeni, warto krótko przypomnieć, że pytajnik nie jest znakiem występującym koniecznie na końcu zdania. Zgodnie z regułami interpunkcyjnymi (odsyłam do Zasad pisowni i interpunkcji PWN: reguła 94.5. oraz 94.7.) pytajnik może również występować w środku zdania, np. zamiast przecinka. Przy czym tam przecinka już po pytajniku nie wstawimy (ma miejsce zastępowanie), natomiast wydaje się, że w powyższych zapisach domknięcie wtrącenia drugim myślnikiem jest konieczne, podobnie jak ma to miejsce po pytajniku w zapisach dialogów.

A jeśli już jesteśmy przy zastępowaniu przecinka pytajnikiem, dla chcących maksymalnie uprościć i skrócić zapis mam jeszcze jedną godną polecenia wersję:

Przepraszam za moje zachowanie, ale… szczerze? nie czuję się komfortowo wśród tych ludzi.
Kocham go najbardziej na świecie i… szczerze? mam gdzieś to, że spotykał się z Molly.
Uważam, że ta decyzja była błędna, ale… szczerze? nie mam pomysłu, jak to naprawić.

To rozwiązanie też na pewno można obronić – tak zapisane zdania też mogą być właściwie odczytane przez odbiorcę danego tekstu, również odczytującego go głośno komuś innemu. Jednocześnie zapis jest nieco mniej przejrzysty. Sprawdzi się jednak idealnie w dialogach mówionych z występującą narracją, w których myślnik rezerwujemy raczej do oddzielenia słów narratora.

Mamy więc przynajmniej trzy zapisy pozwalające wyzyskać i dokładnie przekazać to, co chcemy wyrazić. Pewne jest jedno: gdy potrzebujemy zapisać zdanie z włączonym szczerze?, nie musimy rozkładać rąk w geście bezradności.

Pamiętajmy tylko, że jeśli mamy to zrobić poprawnie, po wyrazie szczerze użytym w podobnym kontekście zawsze musi stanąć znak zapytania. •

– Paweł Pomianek


2 odpowiedzi do „Jak zapisywać wyraz „szczerze?” wpleciony w zdanie”

  1. uważny

    Na temat małych liter po pytajniku i wykrzykniku, Wolański tak pisze:
    „Zwyczaj używania małej litery w takich wypadkach stosowany był powszechnie w literaturze XIX i pierwszej połowy XX wieku. W drugiej połowie XX stulecia zaczęły dominować wielkie litery. Współcześnie stosuje się je niemal zawsze”.
    Teraz mamy wiek XXI.
    Dla mnie Pańskie ostatnie trzy przykładowe zdania są niejasne i nieładne. Jako lektor nie wiedziałbym, jaką intonację im nadać.
    [Mam problem z komentowaniem. Pojawia się błąd capitcha. Potem jest różnie, ale wątpliwości nie znikają].

    • Paweł Pomianek

      Wolański odnosi się do konkretnych zdań i chyba na ich podstawie ocenia zwyczaj. Żadne z tych zdań nie wydaje mi się podobne do omawianych wyżej. W żadnym ze zdań podanych przez Wolańskiego ze starszej literatury dziś nie użyłbym małej litery po pytajniku.
      Jeśli chodzi o mnie, to gdy czytam tekst głośno, chciałbym, by był zapisany tak jak w przykładzie 2. lub 3., bo najłatwiej byłoby mi go odpowiednio zinterpretować. Czy na pewno mamy na myśli to samo szczerze?, tak samo brzmiące?
      O błąd na stronie zapytam. Ja mam z tym z kolei problem przy logowaniu, nie wiedziałem, że pojawia się też przy próbie przesłania komentarza. Może właśnie z tego względu w ostatnim czasie pytania są zadawane wyłącznie drogą mailową.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Jesteśmy pasjonatami polszczyzny i pracy ze słowem pisanym. Założyliśmy tę stronę, by dzielić się swoją wiedzą na temat naszego języka i rozwiązywać językowe dylematy naszych czytelników. Postawiliśmy sobie za cel także rzetelne przygotowywanie tekstów do druku i pomoc autorom podczas wszystkich kolejnych etapów procesu wydawniczego, dlatego oferujemy profesjonalną redakcję, korektę oraz skład i łamanie tekstu. Autorami tekstów na stronie są: Paweł Pomianek, gospodarz serwisu, właściciel firmy Językowe Dylematy, doświadczony redaktor tekstów oraz doradca językowy, a także zaproszeni goście.

Zadaj pytanie językowe!

Jeśli masz językowy dylemat, kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Polub nas!

Najnowsze komentarze

  1. Witam. Jest sobie takie zdanie: – Nie będę tolerować lenistwa. – Słowa Dagmary uderzyły we mnie jak piorun w sosnę.…

  2. Nazwy sakramentów poza Eucharystią piszemy małą literą. Na zaproszeniu wolno nam pewnie napisać ze względów uczuciowych wielką literą, ale i…

  3. Witam, napisalam w zaproszeniu: zapraszam na bierzmownie mała litera slowo bierzmowanie, czy to straszne "fo pa"? Pozdrawiam :)

  4. Przed pierwszym? Przed czy wynika to z tego? Naprawdę Pani o to pyta, czy zapomniała Pani czegoś wkleić, a miało…

  5. Dzień dobry. Mam dylemat językowy. Czy w podanym poniżej przypadku będzie występował przecinek przed "czy"? Chodzi mi o pierwsze użyte…

Archiwa

maj 2024
N P W Ś C P S
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031  

Nasze nagrania