Niedawno na naszej stronie poruszono następującą kwestię:
Mam pytanie dotyczące poniższego fragmentu zdania…
„(…) zarządzać i kontrolować doświadczenie / doświadczeniem”Który z czasowników w tym przykładzie powinien narzucać formę rzeczownikowi. Czy ten pierwszy czy ten sąsiadujący bezpośrednio z rzeczownikiem? Jak brzmi zasada ogólna?
Jest to kolejne pytanie, które dotyczy kwestii związku rządu. Gdyby przyjrzeć się wszystkim pytaniom zadawanym na Językowych Dylematach, wątpliwości tego typu stanowią duży procent. I nie ma się co dziwić, bo to jeden z najważniejszych, a jednocześnie najtrudniejszych aspektów języka polskiego, który na dodatek w szkole traktowany jest po macoszemu.
Zacznijmy od zasady ogólnej. Słownik poprawnej polszczyzny PWN, w części dotyczącej związku rządu, wypowiada się w tym temacie jednoznacznie:
Przyczyną błędów składniowych bywa łączenie (za pomocą spójników i, oraz) w zdaniu czasowników, rzeczowników lub przyimków o różnym rządzie, w wyniku czego zostaje spełnione wymaganie gramatyczne tylko jednego wyrazu, np. *wydawać i wznawiać ważność paszportów, *umiłowanie i zainteresowanie literaturą, *dbanie i zarządzanie majątkiem narodowym, *praca przed i po wakacjach (zamiast: wydawać paszporty i wznawiać ich ważność, umiłowanie literatury i zainteresowanie nią, dbanie o majątek narodowy i zarządzanie nim, praca przed wakacjami i po nich).
Tak więc i konstrukcję, której dotyczyło pytanie, trzeba rozpisać następująco:
(…) zarządzać doświadczeniem i je kontrolować
lub
(…) zarządzać doświadczeniem i kontrolować je.
Dodam tylko, że w tym przypadku nie tylko kryterium składniowe (czy estetyczne) przemawia za taką konstrukcją, ale także kryterium logiczne. Zdanie zarządzać i kontrolować doświadczenie sugeruje raczej, że – dajmy na to, choć nie został przedstawiony kontekst – kursy uczą zarządzać (ogólnie) oraz kontrolować doświadczenie. Czytający mógłby w ogóle nie zwrócić uwagi na fakt, że również zarządzanie tyczy się doświadczenia.
Paweł Pomianek
Przeczytaj o związku rządu:
Związek rządu. Związek przynależności
Poszukuję osobę czy osoby? Odpowiedź na pytanie Czytelniczki
Zapomniałem oddać ci kolczyków/kolczyki
One Reply to “Zarządzać i kontrolować doświadczenie/doświadczeniem. Jak napisać?”