Czy wiesz, że… Ciekawostki językowe (66)

Inspiracją do opracowania większości poniższych ciekawostek była dla mnie, podobnie jak poprzednio, książka Łukasza Mackiewicza, właściciela eKorekta24.pl, pt. 497 błędów (oprac. ciekawostek: Paweł Pomianek).

Dlaczego mówimy Wrocławiem, a nie Wrocławem? Na zdjęciu: Opera Wrocławska / Adam Dziura, Wikipedia, lic. CC BY-SA 3.0

1.
Czy wiesz, że…

liczebniki oznaczające dzień miesiąca odmieniają się na takich zasadach jak każde inne słowo? To dlatego powiemy, że dziś jest trzydziesty października (a nie trzydziestego października – choć forma ta dopuszczalna jest w języku mówionym), ale też że zacznę nową pracę z dniem drugim listopada (a nie z dniem drugiego listopada).

2.
Czy wiesz, dlaczego…

odmieniamy Kraków – Krakowem, ale Wrocław – Wrocławiem (a nie Wrocławem)? W przypadku nazw zakończonych na -w istnieje pewna regularność. Te zakończone w mianowniku na -ów (Kraków, Rzeszów, Tarnów) i -ew (Sochaczew) mają zazwyczaj odmianę twardotematową, a te zakończone na -aw (Wrocław, Przecław) – miękkotematową.

3.
Czy wiesz, że…

we francuskich nazwiskach jak Barthes i Descartes, czytanych jako [Bart] i [Dekart], w przypadkach zależnych musimy postawić apostrof: Barthes’a, Descartes’a; Barthes’em, Descartes’em? W ten sposób trzeba zaznaczyć różnicę pomiędzy wymową a zapisem. Gdyby nie postawić apostrofu, czytelnik przeczytałby naturalnie [Barthesem] i [Descartesem], co byłoby nieuprawnione, gdyż w nazwiskach tych występuje e nieme.

4. PS
Miesiąc temu w naszej ostatniej ciekawostce pisaliśmy, dlaczego środa (dzień o takiej nazwie) przypada właśnie w środę, a nie w czwartek, choć obecnie zazwyczaj tydzień liczymy od poniedziałku i środkowym dniem tygodnia jest właśnie czwartek. Na Facebooku jeden z Czytelników, p. Bartek, zwrócił nam uwagę: „Brakuje jeszcze wyjaśnienia w odniesieniu do dni tygodnia: czwartek jest według tradycyjnego kalendarza piątym dniem tygodnia, a piątek – szóstym. A nazywają się tak dlatego, że czwartek jest czwartym dniem po niedzieli, piątek – piątym, a wtorek – wtórym, czyli drugim”. Niniejszym uzupełniamy, korzystając z tego zwięzłego, konkretnego komentarza.


Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Jesteśmy pasjonatami polszczyzny i pracy ze słowem pisanym. Założyliśmy tę stronę, by dzielić się swoją wiedzą na temat naszego języka i rozwiązywać językowe dylematy naszych czytelników. Postawiliśmy sobie za cel także rzetelne przygotowywanie tekstów do druku i pomoc autorom podczas wszystkich kolejnych etapów procesu wydawniczego, dlatego oferujemy profesjonalną redakcję, korektę oraz skład i łamanie tekstu. Autorami tekstów na stronie są: Paweł Pomianek, gospodarz serwisu, właściciel firmy Językowe Dylematy, doświadczony redaktor tekstów oraz doradca językowy, a także zaproszeni goście.

Zadaj pytanie językowe!

Jeśli masz językowy dylemat, kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Archiwa

październik 2019
N P W Ś C P S
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031  

Nasze nagrania