Przecinki i interpunkcja są stanowczo zbyt mało poważnie traktowane przez użytkowników polszczyzny. Również dlatego tak lubię artykuły, w których mogę wskazywać, jak bardzo jeden mały przecinek (lub jego brak) potrafią zmienić wymowę całego zdania.
Oto prawdziwe zdanie z redagowanej przeze mnie jakiś czas temu książki:
Niedaleko stał jeszcze jeden wózek, wcześniej służący do magicznych pokazów.
A teraz drugie zdanie, różniące się tylko jednym małym przecinkiem:
Niedaleko stał jeszcze jeden wózek wcześniej służący do magicznych pokazów.
Czujecie, jak wiele się zmieniło? Musiałem zatrzymać się na tym zdaniu i upewnić się u autorki, pisząc komentarz na marginesie, o co konkretnie miało tutaj chodzić. No bo wprawdzie obecność lub nieobecność przecinka nie zmienia nic co do przeznaczenia tego głównego wózka, o którym mówimy: służył on wcześniej do magicznych pokazów. Ale zmienia wszystko w kwestii przeznaczenia pozostałych wózków, a w konsekwencji – także… i naszego wózka: to znaczy, czy był on w swoim przeznaczeniu wyjątkowy. W wersji bez przecinka, był to jeden z wielu wózków służących do magicznych pokazów – jeszcze jeden, kolejny z szeregu wcześniej ominiętych.
Dołożenie przecinka sprawi jednak, że choć ten wózek stoi jako kolejny, to jest on wyjątkowo: tylko on jeden służył wcześniej do magicznych pokazów.
Ba, zwróćmy uwagę, jak wiele zmienia się w intonacji. W pierwszym zdaniu akcent zdaniowy pada na wózek, podczas gdy w drugim na jeden (jeszcze jeden), ponieważ w tej wersji wózek jest po prostu jednym z wielu – nie stanowi wyjątku. Istotne, że jest jeszcze jeden. No i oczywiście w drugim zdaniu podczas czytania nie zrobimy pauzy.
Jeden mały przecinek, a tak wiele zmienia – nie lekceważmy tego tak bardzo praktycznego i niezbędnego interpunkcyjnego znaku. •
– Paweł Pomianek
