Ostatnie w 2021 r. ciekawostki językowe, wzorem poprzednich lat, jeszcze przed świętami Bożego Narodzenia. Pierwsza z nich jest zresztą tematycznie związana ze zbliżającym się czasem.
1.
Czy wiesz, że…
wyraz jasełka pochodzi od zapomnianego dziś wyrazu jasła, oznaczającego pierwotnie ‘drabinki zbite z desek służące do zakładania paszy dla bydła’? Wyraz jasła zaczął następnie oznaczać ‘stajnię, oborę dla bydła, żłób’, a jasełka ‘małe jasła, mały żłób’, czyli ‘żłóbek’. Z czasem jasełka nabrały znaczenia religijnego i zaczęły być używane na określenie przedstawienia związanego z Bożym Narodzeniem, którego akcja dzieje się w stajni.
Źródło: https://obcyjezykpolski.pl/jaselka/
2.
Czy wiesz, że…
możemy napisać zarówno wprzód, jak i w przód, ale zapisy mają różne znaczenia? W przód oznacza po prostu ‘do przodu’ (np. przewrót w tył i w przód). Z kolei wyraz wprzód oznacza ‘uprzednio, najpierw’ (np. zanim wyjdziemy, wprzód musimy wszystko uprzątnąć).
3.
Czy wiesz, że…
wtóry oznacza ‘drugi’, a nie ‘kolejny’, jak sądzą niektórzy, błędnie używając tego wyrazu? Słowniki opatrują ten wyraz kwantyfikatorem dawny lub przestarzały.
Źródło: https://sjp.pwn.pl/sjp/wtory;2538379.html
4.
Czy wiesz, że…
narzędnik od rzeczownika wiecheć (oznaczającego kiedyś ‘garść, pęk słomy czy gałęzi’, a dziś po prostu ‘coś sterczącego, poplątanego’) brzmi wiechciem, a nie wiecheciem? Naturalnie forma dopełniacza liczby pojedynczej to wiechcia. Z kolei dopełniacz liczby mnogiej brzmi wiechci (nie: wiechciów).
Źródła: https://sjp.pwn.pl/szukaj/wieche%C4%87.html, NSPP
Wybór i oprac. Paweł Pomianek
