Archiwa tagu: historia języka

Z historii języka: dykcja ludzi Odrodzenia, czyli jak mówił Jan Kochanowski

Tomasz Marek ● Szanowni Państwo – sensacja! Jedyne w sieci spotkanie z XVI-wieczną polską wymową! Na podstawie wskazówek prof. St. Urbańczyka, zawartych w specjalnym numerze Języka Polskiego (XXXIII) z 1953 r., postarałem się (nieudolnie – nie jestem aktorem ni lektorem … Czytaj dalej

Opublikowano Teksty publicystyczne | Otagowano , | Skomentuj

Z historii języka: krewni i powinowaci

Rok temu badałem, jakimi zwrotami i tytułami posługiwali się nasi przodkowie w rozmowie między sobą (zobacz artykuł: Zwroty adresatywne). Ten artykuł może być traktowany jako jego kontynuacja – kontakty pomiędzy członkami rodziny były żywe i nazwy stopni pokrewieństwa i powinowactwa … Czytaj dalej

Opublikowano Teksty publicystyczne | Otagowano , | 1 komentarz

Najstarsze zapisane polskie słowo raz jeszcze

Przed zdaniem z Księgi henrykowskiej AD 1268 i przed powstaniem domniemanej kroniki z opisem bitwy legnickiej (po 1241 r.) istnieje jeszcze starszy (AD 1233) dokument zawierający zapisany wśród łacińskich słów… polski rzeczownik pospolity. Nie zgadniesz, jaki! To słowo to gonitwa. … Czytaj dalej

Opublikowano Teksty publicystyczne | Otagowano | 1 komentarz

Gorze! Czy to najdawniej zapisane polskie słowo?

Panuje opinia, że najstarsze zdanie w języku polskim pochodzi z Księgi henrykowskiej (AD 1268): ‘Day, ut ia pobrusa, a ti poziwai’ (w transkrypcji: „Daj, ać ja pobruszę, a ty poczywaj!”). Czy to prawda? Pamiętają Państwo zapewne frazę ekspresywną „O, gorze … Czytaj dalej

Opublikowano Teksty publicystyczne | Otagowano | 3 komentarze

Czy wiesz, że… Ciekawostki językowe (42)

Oto kolejna porcja ciekawostek. Jako że końcem maja i początkiem czerwca przypadają Dzień Matki i Dzień Dziecka w dzisiejszych ciekawostkach będzie m.in. i o rodzicach, i o dziecku. Materiał przygotował Tomasz Marek. 1. Czy wiesz, że… słowo dziecko, dziś mające … Czytaj dalej

Opublikowano Ciekawostki językowe | Otagowano , | 3 komentarze

Nadwerężyć czy nadwyrężyć

Obydwie wymienione w tytule formy są dziś uznawane za poprawne, ale jedna z nich jest bardziej uzasadniona historycznie i dłużej obecna w polszczyźnie. Wyraz ten został pierwotnie zapożyczony z języka ukraińskiego, mając formę nadweredzić. Miał on też inne znaczenie – … Czytaj dalej

Opublikowano Językowe dylematy | Otagowano , , | Skomentuj

Godzinki, Adwent, życzenia świąteczne

We wpisie z życzeniami świątecznymi, chciałbym jak zwykle zatrzymać się na moment przy kwestii związanej z językiem polskim. Tym razem nawiążę do językowej wartości śpiewanych szczególnie w Adwencie Godzinek o Niepokalanym Poczęciu Najświętszej Maryi Panny. Temat mógłbym omawiać szeroko, zarówno … Czytaj dalej

Opublikowano Teksty publicystyczne | Otagowano , | 2 komentarze

Krasnoludki

W języku polskim jest pewna grupa słów, które nazywane są krasnoludkami. Dlaczego krasnoludkami? Bo niby ich nie ma, ale w pewnym sensie jednak są. Mowa na przykład o rzeczownikach: chyłek, ciemek, ciszek, ciurek, nienacek, omacek i ukradek. Brzmią one jak … Czytaj dalej

Opublikowano Teksty publicystyczne | Otagowano , | 2 komentarze

Co ma wspólnego sklep z piwnicą

Ucząc się języka czeskiego, czasem natrafia się na słowa, które w języku polskim też funkcjonują, ale znaczą zupełnie co innego. Tak jest np. z czeskim wyrazem sklep – u naszych południowych sąsiadów oznacza on piwnicę. Dziwne? Gdy prześledzi się historię … Czytaj dalej

Opublikowano Teksty publicystyczne | Otagowano | 2 komentarze

Krzyż w kulturze narodowej i religijnej

Jesteśmy w czasie, w którym większość Polaków więcej rozmyśla o istocie swojej religijności, a przede wszystkim odwołuje się do znaczenia i symboliki krzyża. Dlatego poniżej zamieszczam krótki tekst z pogranicza językoznawstwa i zakorzenionej w kulturze religijności. Jest to fragment artykułu … Czytaj dalej

Opublikowano Teksty publicystyczne | Otagowano , , , | Skomentuj