Czy wykrzyknik zastępuje przecinek? Zbieg znaków interpunkcyjnych

Odpowiadamy na kolejne pytanie naszego Czytelnika:

Ostatnio spotkałem się z zapisem, gdy po wykrzykniku wystąpiła mała litera – zabieg ten rzadko spotykany, ale w pełni poprawny. Przykład takiego zdania:
Nie wkurzaj! mnie lepiej.
Problem pojawia się w zdaniach, gdy po wykrzykniku teoretycznie powinien pojawić się przecinek (wiem, niezbyt poprawnie się wyraziłem, ale chyba zrozumiecie, co mam na myśli), np.
Dalej!, Lewandowski, pokaż, co potrafisz.
I tu moje pytanie, czy po „Dalej!” powinienem postawić przecinek.

W poradni PWN http://so.pwn.pl/zasady.php?id=629845 za przykład podane są takie zdania:
Dzieci! proszę wstać!
Hop! hop! tu jesteśmy!
Z nich wnioskuję, że przecinka po wykrzykniku się nie stawia, bo gdyby wykrzykników tam nie było, to te zdania zapisalibyśmy w ten sposób:
Dzieci, proszę wstać!
Hop, hop, tu jesteśmy!
Ale to tylko moje wnioski…

Pytanie jest bardzo ciekawe. Jeśli chodzi o przywołany tekst z internetowego słownika ortograficznego PWN, to bardzo dobrze Pan wnioskuje. Tutaj pozwolę sobie poszerzyć to, co Pan przytoczył, jeszcze o informacje zawarte w Słowniku interpunkcyjnym Jerzego Podrackiego i Aliny Gałązki (PWN, Warszawa 2002). Warto je przywołać, gdyż pewne rzeczy tłumaczą jaśniej:

W wypadku zdań, w których na początku występuje wyraz, którym bezpośrednio zwracamy się do kogoś (najczęściej są to rzeczowniki w wołaczu) lub wykrzyknik (wyraz), najczęściej stosuje się obecnie dwa rozwiązania:

a. Stawiamy po tych wyrazach przecinek, na końcu zdania – wykrzyknik (znak interpunkcyjny).

Kasiu, zrób mi wreszcie obiad!

(…)

b. Dzielimy zdanie na dwa: po pierwszym – zawierającym wyraz tego typu, stawiamy wykrzyknik. Drugą część zaczynamy wielką literą i zamykamy kropką lub innym znakiem interpunkcyjnym.

Kasiu! Zrób mi wreszcie obiad.

(…)

c. W tekstach dawniejszych spotykało się ponadto trzecią możliwość, tzn. rozpoczynanie po pierwszym wykrzykniku (znaku interpunkcyjnym) dalszego toku wypowiedzi małą literą (dziś ten rodzaj interpunkcji i ortografii wychodzi z użycia). Zdania takie zamykane są drugim wykrzyknikiem lub kropką.

Czytelniku! nie załamuj się!

(…)

ZALECENIE Zaleca się, by wyraz występujący po wykrzykniku (znaku interpunkcyjnym) pisać wielką literą.

Wyrazy, po których stawiamy wykrzyknik (znak interpunkcyjny), mogą być umiejscowione także w środku zdania – jako wtrącenia. Wyróżniamy je tak jak inne wtrącenia: myślnikami lub przecinkami, rzadziej nawiasami.

Czy wiesz, że musisz – tak! musisz! – utrzymać ciągłość rodu? (B. Świderski)

(s. 40-41)

Ten sam słownik na stronie 53 w podrozdziale Znak zapytania, wykrzyknik w środku zdania a inne znaki informuje:

Jeśli znak zapytania lub wykrzyknik zbiegają się w środku zdania z przecinkiem lub średnikiem – w wyliczeniach, myślnikiem – zwłaszcza we wtrąceniach i cytatach, wielokropkiem, nie pomijamy żadnego z tych znaków.

Myślę, że warto tutaj zwrócić uwagę przede wszystkim na dwie informacje:

  1. Zalecane jest obecnie pisanie po wykrzykniku wielkiej litery.
  2. Przecinek można postawić po wykrzykniku tylko w przypadku, gdy wyrazy z wykrzyknikiem są składnikami wyliczenia (np. Jako powitanie możemy użyć: cześć!, hej!, yo! i tym podobne) lub gdy wyraz z wykrzyknikiem jest wtrąceniem (np. Znakomicie, tak!, doskonale).

Paweł Pomianek

Ten wpis został opublikowany w kategorii Odpowiedzi na pytania i oznaczony tagami , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *