Zarządzać i kontrolować doświadczenie/doświadczeniem. Jak napisać?

Niedawno na naszej stronie poruszono następującą kwestię:

Mam pytanie dotyczące poniższego fragmentu zdania…
„(…) zarządzać i kontrolować doświadczenie / doświadczeniem”

Który z czasowników w tym przykładzie powinien narzucać formę rzeczownikowi. Czy ten pierwszy czy ten sąsiadujący bezpośrednio z rzeczownikiem? Jak brzmi zasada ogólna?

Jest to kolejne pytanie, które dotyczy kwestii związku rządu. Gdyby przyjrzeć się wszystkim pytaniom zadawanym na Językowych Dylematach, wątpliwości tego typu stanowią duży procent. I nie ma się co dziwić, bo to jeden z najważniejszych, a jednocześnie najtrudniejszych aspektów języka polskiego, który na dodatek w szkole traktowany jest po macoszemu.

Zacznijmy od zasady ogólnej. Słownik poprawnej polszczyzny PWN, w części dotyczącej związku rządu, wypowiada się w tym temacie jednoznacznie:

Przyczyną błędów składniowych bywa łączenie (za pomocą spójników i, oraz) w zdaniu czasowników, rzeczowników lub przyimków o różnym rządzie, w wyniku czego zostaje spełnione wymaganie gramatyczne tylko jednego wyrazu, np. *wydawać i wznawiać ważność paszportów, *umiłowanie i zainteresowanie literaturą, *dbanie i zarządzanie majątkiem narodowym, *praca przed i po wakacjach (zamiast: wydawać paszporty i wznawiać ich ważność, umiłowanie literatury i zainteresowanie nią, dbanie o majątek narodowy i zarządzanie nim, praca przed wakacjami i po nich).

Tak więc i konstrukcję, której dotyczyło pytanie, trzeba rozpisać następująco:

(…) zarządzać doświadczeniem i je kontrolować
lub
(…) zarządzać doświadczeniem i kontrolować je.

Dodam tylko, że w tym przypadku nie tylko kryterium składniowe (czy estetyczne) przemawia za taką konstrukcją, ale także kryterium logiczne. Zdanie zarządzać i kontrolować doświadczenie sugeruje raczej, że – dajmy na to, choć nie został przedstawiony kontekst – kursy uczą zarządzać (ogólnie) oraz kontrolować doświadczenie. Czytający mógłby w ogóle nie zwrócić uwagi na fakt, że również zarządzanie tyczy się doświadczenia.

Paweł Pomianek

Przeczytaj o związku rządu:
Związek rządu. Związek przynależności
Poszukuję osobę czy osoby? Odpowiedź na pytanie Czytelniczki
Zapomniałem oddać ci kolczyków/kolczyki

Ten wpis został opublikowany w kategorii Odpowiedzi na pytania i oznaczony tagami , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Jedna odpowiedź na „Zarządzać i kontrolować doświadczenie/doświadczeniem. Jak napisać?

  1. Pingback: Często powtarzany błąd składniowy | Językowe dylematy

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *