Emil Ruciński: Próbować zupę czy próbować zupy? Dotknąć ją czy dotknąć jej?

Dziś chciałbym rozwiązać dwa problemy językowe, z którymi prędzej czy później zetkną się osoby tworzące teksty, a także na przykład korektorzy. Warto więc to zapamiętać!

1. Jak napisać: próbować zupę czy próbować zupy?

Tu odpowiedź jest prosta: Czasownik próbować łączy się z dopełniaczem. Poprawna forma to: próbować zupy.

Wyjątkiem może być aktor, który np. przed spektaklem próbuje swoją rolę.

2. Jak napisać: dotknąć ją czy dotknąć jej?

Okazuje się, że można i dotknąć ją, i dotknąć jej, a wszystko zależy od tego, co rozumiemy pod tym zwrotem.

  • Gdy mamy na myśli dotknięcie psychiczne, wtedy czasownik dotykać łączy się z biernikiem, np.: Mój szowinistyczny dowcip ją dotknął.
  • Gdy mamy na myśli dotknięcie fizyczne, wtedy czasownik dotykać łączy się z dopełniaczem, np.: Odwróciłem się i przypadkowo jej dotknąłem.

Więcej o związku rządu napiszemy wkrótce.

Ten wpis został opublikowany w kategorii Językowe dylematy i oznaczony tagami , , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

12 odpowiedzi na „Emil Ruciński: Próbować zupę czy próbować zupy? Dotknąć ją czy dotknąć jej?

  1. Pingback: Czy wiesz, że… Ciekawostki językowe (56) | Językowe Dylematy

  2. Tomasz Marek pisze:

    Nie tylko próbowanie roli jest wyjątkiem. Ogólnie wydaje się, że każde zastosowanie „próbować”, które może być zastąpione synonimem „poddawać testom”, łączy się z biernikiem. Nawet można „próbować zupę, czy po zamrożeniu jest jeszcze zdatna do spożycia”. Próbować samochód, próbować balon, próbować nową pracownicę… Tak więc reguła o łączeniu się z dopełniaczem nie jest taka ogólna, jak by się p. Rucińskiemu zdawało.

  3. Luiza pisze:

    Czy podobnie jak z „dotknąć” sprawa przedstawia się z „dosięgnąć” (dosięgnąć ją/dosięgnąć jej)?

    Pozdrawiam wiosennie.

    • Tomasz Marek pisze:

      Śmierć dosięgła jej dziecka, jej męża, itp. Osobę trzecią, rzecz.
      Śmierć dosięgła ją samą, itp. Osobę pierwszą.

  4. Pingback: Słuchać koncertu czy słuchać koncert? | Językowe dylematy

  5. bz pisze:

    Jak narysować wykres następującego zdania:
    Gdy po kilku tygodniach pobytu w Dreźnie , gdzie rozmyśla , co będzie dalej z ojczyzną , z nim samym i towarzyszami, wpada M. w ten niezwykły , bo nawet jemu nie zdarza się to często , stan poetyckiego ducha , który można nazwać natchnieniem , rozpoczyna pisanie „Dziadów”.
    Proszę o pomoc.

    • Paweł Pomianek pisze:

      Po pierwsze, jestem bardzo ciekaw, jaki powyższe zdanie miałoby mieć związek akurat z tym wpisem.

      Po drugie, zaznaczam po raz kolejny: nie rozwiązujemy konkretnych zadań szkolnych. Proszę sobie wyobrazić, co pomyślałaby o prowadzących blog nauczycielka, gdyby znalazła u nas gotowe rozwiązanie zadanej przez siebie pracy.

      PS To zdanie jest naprawdę łatwe do rozrysowania. Wszystko jest dość klarowne. Życzę powodzenia!

  6. Pingback: Związek rządu. Związek przynależności | Językowe dylematy

  7. Pingback: Poszukuję osobę czy osoby? Odpowiedź na pytanie Czytelniczki | Językowe dylematy

  8. Paweł Pomianek pisze:

    Dziękujemy! Już poprawione. Dobrze, że Czytelnicy mają czujne oko i zwracają uwagę na błędy. Swoją drogą choć to pewnie literówka, to trzeba raczej zakwalifikować ten błąd jako ortograf. Przy okazji chciałbym zwrócić uwagę na inną literówkę, tym razem w komentarzu przedmówcy. Piszemy: „tę koszmarną literówkę”, a nie „tą” (formę „tę” dostosowuje się do rzeczownika, a nie do przymiotnika).

    Również pozdrawiam i jeszcze raz dziękuję!

  9. Kira pisze:

    Proszę poprawić tą koszmarną literówkę w zdaniu „Mój szowinistyczny dowcip ją dotkną”. Pozdrawiam.

    • Gaijin pisze:

      A Ty popraw tę okropną fleksję w „tą literówkę”. 🙂
      Wychodzę z założenia, że nie poprawia się kogoś, jeżeli samemu popełnia się gdzieś błąd.

      Pozdrawiam.

Pozostaw odpowiedź Kira Anuluj pisanie odpowiedzi

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *